Chiến dịch 100 ngày tháo gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số

Tập trung vào kết quả cuối cùng

Hơn một năm rưỡi sau khi Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được ban hành, khối lượng công việc đã làm là rất lớn. Đến cuối năm 2025, 1.227 trên 1.298 nhiệm vụ, tức khoảng 95%, đã được hoàn thành. Đến ngày 01/7/2026, con số là 1.245 trên 1.469 nhiệm vụ, khoảng 84,8%. Việc so sánh hai tỷ lệ cần lưu ý rằng tổng số nhiệm vụ được theo dõi đã thay đổi: nhiệm vụ mới liên tục được bổ sung khi yêu cầu thực tiễn đặt ra.

Nhưng chính những con số ấy cũng đặt ra một câu hỏi khó: hoàn thành nhiệm vụ đã đồng nghĩa với việc người dân, doanh nghiệp được hưởng lợi chưa? Một kế hoạch được ban hành, một đề án được phê duyệt, một hệ thống được khai trương là những việc cần làm, nhưng chúng chưa phải là kết quả. Kết quả là khi một người dân không phải nộp lại giấy tờ, một doanh nghiệp làm thủ tục nhanh hơn, một cán bộ xã xử lý hồ sơ trên một nền tảng chung thay vì các phần mềm rời rạc. Từ nhận thức đó, một cách làm mới được áp dụng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại phiên họp chuyên đề về công tác chuyển đổi số trong hệ thống chính trị, ngày 25/6/2026.

100 ngày, 50 việc

Tại hội nghị toàn quốc ngày 01/7/2026 về sơ kết triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW và vận hành mô hình tổ chức của hệ thống chính trị, chiến dịch 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị được phát động. Ngày 11/7/2026, Ban Chỉ đạo Trung ương ban hành Kế hoạch số 05-KH/BCĐTW về hành động 100 ngày làm việc xử lý các điểm nghẽn chuyển đổi số trong hệ thống chính trị, thực hiện đến hết ngày 30/11/2026. Kế hoạch của Trung ương xác định 50 nhiệm vụ trọng tâm. Ngày 29/7/2026, Ban Chỉ đạo của Chính phủ ban hành kế hoạch triển khai theo Quyết định số 88/QĐ-BCĐCP, tập trung xử lý các nhiệm vụ cấp bách, chậm tiến độ thuộc phạm vi trách nhiệm của khối Chính phủ.

Điểm khác biệt nằm ở thước đo. Chiến dịch không đo bằng tỷ lệ văn bản đã ban hành, mà bằng những thứ người dân cảm nhận được: dữ liệu có được kết nối hay chưa, thủ tục có được rút ngắn hay chưa, nguồn lực có được dùng hiệu quả hay chưa, sản phẩm và nền tảng có thực sự được đưa vào sử dụng hay chưa, có bao nhiêu người dùng thật. Tinh thần được nhấn mạnh là chuyển trọng tâm từ hoàn thiện chính sách sang hiệu quả thực thi.

Một ví dụ cho thấy thước đo ấy cụ thể đến mức nào: xác thực sinh trắc học khi đi tàu, đi máy bay đã rút thời gian làm thủ tục xuống còn 3–5 giây mỗi hành khách, với tỷ lệ thành công trên 98%. Đây là chỉ số cần tiếp tục kiểm chứng theo từng điểm triển khai và điều kiện vận hành thực tế.

Nền tảng dùng chung: từ danh mục đến kế hoạch cụ thể

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất được gọi tên là tình trạng mỗi nơi một phần mềm, đầu tư trùng lặp, dữ liệu không nói chuyện được với nhau. Ngày 24/6/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục 79 nền tảng số dùng chung quốc gia, gồm 17 nền tảng dùng chung cho nhiều ngành, lĩnh vực và 62 nền tảng dùng chung trong từng ngành, lĩnh vực.

Ban hành danh mục mới là bước đầu. Kế hoạch 100 ngày yêu cầu cơ quan chủ quản của từng nền tảng rà soát hiện trạng, ban hành hoặc điều chỉnh kế hoạch triển khai trước ngày 30/9/2026, bảo đảm nền tảng được đưa vào sử dụng thực chất, lấy người dùng làm trung tâm. Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát từng kế hoạch, có khuyến nghị cụ thể cho từng nền tảng và gửi lại các cơ quan để hoàn thiện.

Đến cuối tháng 9/2026, 69 trên 79 nền tảng, tương đương 87%, đã có kế hoạch triển khai, trong đó 44 nền tảng ban hành kế hoạch mới hoặc điều chỉnh theo tiêu chí vừa được quy định. Mười nền tảng còn lại được xác định cùng cơ quan chủ quản để tiếp tục theo dõi, đôn đốc. Công khai tiến độ giúp tăng trách nhiệm giải trình và hỗ trợ tháo gỡ khó khăn.

Kế hoạch triển khai còn là thông tin điều phối chung, không chỉ phục vụ công tác nội bộ của cơ quan chủ quản. Nó cho các bộ, ngành, địa phương khác biết thời điểm nền tảng sẽ sẵn sàng, để chủ động chuẩn bị thay vì tự đầu tư một hệ thống riêng rồi lại phải bỏ đi.

Chiến dịch ngắn, mục tiêu rõ

Chiến dịch 100 ngày không phải là cách làm duy nhất theo hướng này. Trong hơn một năm qua, mô hình "chiến dịch ngắn, mục tiêu đếm được" đã được nhiều bộ, ngành, địa phương áp dụng và cho kết quả rõ ràng.

Chiến dịch 90 ngày rà soát dữ liệu đất đai, từ ngày 1/9 đến 30/11/2025, đã rà soát 62,49 triệu thửa đất trên cả nước, đối soát 38,24 triệu người sử dụng đất với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đồng bộ 61,15 triệu thửa đất lên hệ thống quốc gia. Đến tháng 9/2026, hơn 47,7 triệu thửa đất đã đạt tiêu chuẩn "đúng, đủ, sạch, sống" trên hơn 68 triệu thửa có dữ liệu. Điều đáng quý là chính những người làm chiến dịch đã công khai cả phần chưa đạt: ngay sau chiến dịch, chỉ 39% số thửa đã rà soát đạt chuẩn ngay, gần 60% cần bổ sung, chuẩn hóa.

Ở Đắk Lắk, chiến dịch 30 ngày đêm với 8 tổ công tác chuyên trách đã số hóa dữ liệu sản xuất của hơn 7.000 ha sầu riêng, bao phủ hơn 3.000 hộ nông dân. Ở Hà Nội, chiến dịch 60 ngày đêm làm sạch dữ liệu gần 8 triệu phương tiện giao thông đã phát hiện hơn 3,87 triệu trường hợp thông tin chủ phương tiện chưa trùng khớp với dữ liệu dân cư, và mở kênh để người dân tự kê khai, cập nhật qua ứng dụng của thành phố.

Ở Thanh Hóa, chiến dịch 100 ngày chuẩn hóa, số hóa dữ liệu đảng viên cho thấy một bài học trung thực: có xã đã quét 100% hồ sơ nhưng chỉ 61,33% được công nhận số hóa, vì nhiều hồ sơ giấy thiếu tài liệu gốc. Việc tách bạch "đã quét" và "đã được công nhận" giúp tránh báo cáo đẹp mà không thật, và chỉ ra đúng điểm nghẽn cần xử lý.

Điểm chung của các chiến dịch là thời hạn ngắn, mục tiêu đếm được, lực lượng chuyên trách xuống tận nơi và công khai cả kết quả lẫn phần còn thiếu.

Chuyển đổi số phải ra sản phẩm cụ thể

Hà Nội là một trong những địa phương đặt yêu cầu này thẳng thắn nhất. Lãnh đạo thành phố yêu cầu gỡ "điểm nghẽn dữ liệu" và khẳng định "chuyển đổi số phải ra sản phẩm". Thành phố triển khai năm chiến dịch trọng tâm và đợt cao điểm tháo gỡ các điểm nghẽn theo những mốc thời gian cụ thể.

Sản phẩm ấy đo được. Hơn 98% thủ tục hành chính của Hà Nội đã được số hóa; tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu đạt trên 97%, cho thấy khả năng tái sử dụng dữ liệu ở phạm vi báo cáo khá cao; chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp giảm trên 60%. Hệ thống quản lý công việc của thành phố phủ 179 đơn vị, 77.000 cán bộ, quản lý khoảng 240.000 nhiệm vụ. Ứng dụng công dân số của thành phố có 6,21 triệu tài khoản, xử lý hơn 107.000 phản ánh, kiến nghị của người dân trong một năm.

Đáng chú ý là quan điểm chỉ đạo: thiết kế lại quy trình theo hướng chuẩn hóa trước khi số hóa, không đưa nguyên quy trình cũ lên môi trường số. Đó cũng là nguyên tắc "chuyển đổi trước, số hóa sau" mà Luật Chuyển đổi số đã xác lập.

Ở Đà Nẵng, thành phố đưa kết quả khoa học, công nghệ, chuyển đổi số vào tiêu chí chấm điểm người đứng đầu, và đặt mục tiêu xóa bỏ tình trạng "số hóa nửa vời", tức hồ sơ vừa điện tử vừa giấy. Khi trách nhiệm chuyển đổi số gắn với điểm đánh giá cá nhân, nó không còn là việc của riêng phòng công nghệ thông tin.

Khối cơ quan Đảng tiên phong, làm gương

Trong các cơ quan Đảng, cách làm "rà soát quy trình trước, số hóa sau" được thực hiện bài bản. Theo Đề án chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng, 156 quy trình nghiệp vụ cốt lõi đã được rà soát, tinh gọn còn 120 quy trình; đến hết tháng 6/2026, 62 quy trình đã được số hóa và đưa vào vận hành. 16 trên 26 hệ thống thông tin của Đề án đã vận hành thực tế, trong đó có hệ thống điều hành tác nghiệp, Sổ tay đảng viên điện tử, hệ thống theo dõi việc thực hiện nghị quyết, chỉ thị. Một số nội dung còn vượt tiến độ: ứng dụng trí tuệ nhân tạo thí điểm vượt 3 tháng, hệ thống thông tin lĩnh vực tuyên giáo, dân vận vượt 6 tháng.

Việc tinh gọn từ 156 xuống 120 quy trình trước khi số hóa có thể giảm yêu cầu phát triển, tích hợp và bảo trì phần mềm. Mức tiết kiệm thực tế cần được tính toán trên cơ sở chi phí triển khai và vận hành.

Đo bằng dữ liệu, không bằng báo cáo

Một chiến dịch đo bằng kết quả thực tế thì cần công cụ đo khách quan. Đây là thay đổi quan trọng ít được để ý nhất. Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng nền tảng thống kê, đo lường, giám sát, đánh giá triển khai chuyển đổi số trên phạm vi toàn quốc, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích, dự báo, cảnh báo sớm. Bộ chỉ số đánh giá mức độ chuyển đổi số áp dụng từ năm 2026 được xây dựng theo hướng tăng cường dùng dữ liệu vận hành và số liệu do cơ quan có thẩm quyền cung cấp, xác nhận, chú trọng mức độ sử dụng và hiệu quả thực chất, thay vì dựa chủ yếu vào số liệu tự báo cáo. Một công cụ đo lường độc lập chất lượng dịch vụ công trực tuyến cũng đã được hoàn thành để kiểm chứng, đối soát số liệu.

Khi số liệu đến từ hệ thống đang vận hành chứ không từ bảng tự chấm điểm, câu hỏi "đã làm chưa" được thay bằng câu hỏi "đã dùng chưa". Đó là sự chuyển dịch từ quản lý bằng báo cáo sang quản lý bằng dữ liệu.

Chính quyền địa phương hai cấp: thử thách về tổ chức thực thi

Sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp từ giữa năm 2025 là một thử thách lớn với chuyển đổi số: khối lượng hồ sơ dồn về cấp xã, trong khi nhân lực có hạn. Hạ tầng, nền tảng số và việc điều chỉnh quy trình góp phần hỗ trợ bộ máy mới duy trì hoạt động.

Trên cả nước, tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính được giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 98%. Ở Ninh Bình, trong hai tháng đầu năm 2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh tiếp nhận 82.851 hồ sơ, xử lý đúng hạn 81.520 hồ sơ, khoảng 98,4%; tỷ lệ nộp trực tuyến đạt 90,32%. Việc tiếp nhận hồ sơ ở cấp xã tạo điều kiện để người dân giảm nhu cầu đi lại đến cấp trung gian như trước đây.

Việc tiếp nhận, phân luồng và theo dõi thời hạn trên nền tảng số là một trong những yếu tố giúp cải thiện chất lượng xử lý hồ sơ; chưa đủ căn cứ để quy toàn bộ kết quả cho riêng yếu tố này.

Ở cơ sở, lực lượng tổ chức triển khai không chỉ có cán bộ. Lào Cai, một tỉnh miền núi, đã có gần 2.900 Tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 20.000 thành viên, gần như thôn nào cũng có người. Những "người bạn số" ấy đến tận nhà hướng dẫn bà con cài ứng dụng định danh điện tử, nộp hồ sơ trực tuyến, quét mã thanh toán. Sau một năm, tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến của tỉnh đạt trên 92%, thanh toán trực tuyến hơn 80%. Tổ chức triển khai, rốt cuộc, là tổ chức con người.

Người đứng đầu chịu trách nhiệm

Xuyên suốt các chiến dịch là một nguyên tắc: người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả chuyển đổi số, hiệu quả đầu tư và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Các chỉ tiêu chuyển đổi số được đề nghị đưa vào chương trình công tác, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, kế hoạch cải cách hành chính và đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm.

Cách nhìn thẳng vào hạn chế cũng là một phần của cách làm mới. Tỷ lệ giải ngân kinh phí cho chuyển đổi số còn thấp; việc kết nối, chia sẻ dữ liệu còn chậm ở nhiều nơi; đội ngũ chuyên gia về kiến trúc số, dữ liệu, đo lường còn thiếu. Những hạn chế ấy được nêu thành từng điểm cụ thể, kèm trách nhiệm cụ thể, thay vì được gói trong những câu chung chung.

Bài học từ Chiến dịch 100 ngày

Có thể rút ra ba bài học từ cách tổ chức triển khai mới.

Một là, thời hạn ngắn tạo ra kỷ luật. Một trăm ngày, chín mươi ngày, ba mươi ngày đêm buộc mỗi cơ quan phải chọn việc quan trọng nhất và làm đến nơi đến chốn, thay vì dàn trải.

Hai là, đo bằng thứ người dân cảm nhận được. Số giây làm thủ tục ở sân bay, tỷ lệ hồ sơ không phải khai lại, số héc-ta có dữ liệu vùng trồng là những thước đo cần được kiểm chứng bằng dữ liệu vận hành, thay vì chỉ tự báo cáo.

Ba là, công khai cả phần chưa làm được. Danh sách mười nền tảng chưa có kế hoạch, tỷ lệ 61,33% hồ sơ được công nhận, con số 39% thửa đất đạt chuẩn ngay sau chiến dịch: chính sự trung thực ấy làm cho các con số thành công trở nên đáng tin.

Chuyển đổi số không thể hoàn thành trong một trăm ngày. Nhưng một trăm ngày đủ để thay đổi cách làm: từ ban hành văn bản sang tạo ra sản phẩm, từ báo cáo tỷ lệ sang đo lường kết quả, từ trách nhiệm chung sang trách nhiệm của từng người. Đó là nút thắt quan trọng nhất cần gỡ, và khi nút thắt ấy được gỡ, những nút thắt khác sẽ lần lượt được tháo theo.

Hồng Anh