Duyệt màu bản in dưới ánh sáng chuẩn ISO 3664:2025
(VietQ.vn) - ISO 3664:2025 quy định điều kiện quan sát để các bên có cùng cơ sở đánh giá màu sắc, đồng thời bổ sung hai chế độ chiếu sáng phù hợp với môi trường có rất ít tia cực tím.
Ban hành tiêu chuẩn chất lượng cơ bản đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh không phải bệnh viện
Philippines thúc đẩy xây dựng tiêu chuẩn và khung pháp lý cho hệ thống BESS
Tiêu chuẩn kiểm soát nguy cơ nhiễm nấm trong mỹ phẩm
Từ khác biệt cảm nhận đến điều kiện đánh giá chung
Một mẫu bìa sách thường đi qua bàn duyệt của đơn vị thiết kế, buồng soi màu tại nhà in và nơi nghiệm thu của nhà xuất bản. Ở mỗi nơi, ánh sáng có thể làm nền giấy, sắc độ và độ tương phản của hình in hiện lên khác nhau. Nếu thành phẩm trông ngả vàng hơn mẫu đã duyệt, nhận xét đó chỉ có thể trở thành căn cứ để yêu cầu chỉnh màu khi hai mẫu được đặt cạnh nhau dưới cùng điều kiện chiếu sáng. Thống nhất cách quan sát ngay từ khâu in thử vì thế là một phần của kiểm soát chất lượng màu in.
Được công bố ngày 11/7/2025, ISO 3664:2025 là ấn bản thứ tư của tiêu chuẩn về điều kiện quan sát trong công nghệ đồ họa và nhiếp ảnh, thay thế ISO 3664:2009. Tiêu chuẩn áp dụng cho hình ảnh trên vật liệu phản xạ ánh sáng, như ảnh in và sản phẩm in đồ họa, cũng như trên vật liệu truyền sáng, như phim trong suốt và biển có đèn chiếu từ phía sau. Các điều kiện quan sát được quy định theo từng mục đích, từ đối chiếu kỹ với mẫu tham chiếu đến kiểm tra thường lệ khả năng tái tạo tông và độ rực màu, hoặc đánh giá hình ảnh trên phim khi trình chiếu. Phiên bản này bỏ phần quy định về đánh giá hình ảnh trên màn hình màu.
Cùng một bản in có thể cho cảm nhận màu khác nhau khi được xem dưới các nguồn sáng khác nhau.
Vì sao cần kiểm soát thành phần tia cực tím?
Đối với bản in, ISO 3664:2025 tiếp tục sử dụng nguồn sáng chuẩn D50 của Ủy ban Chiếu sáng quốc tế (CIE) làm tham chiếu. Điều kiện P1 có độ rọi danh định 2.000 lux, dùng khi cần đối chiếu kỹ các mẫu. Điều kiện P2 có độ rọi danh định 500 lux, phục vụ kiểm tra thường lệ ở mức chiếu sáng gần hơn với sử dụng thực tế. Điểm mới của ấn bản năm 2025 là bổ sung P3 và P4 với các mức độ rọi tương ứng, đồng thời loại trừ thành phần tia cực tím (UV) của nguồn sáng D50.
Thay đổi này có ý nghĩa rõ nhất với giấy chứa chất tăng trắng quang học. Khi được kích thích bởi tia UV, các chất này phát huỳnh quang, làm nền giấy trông trắng hơn và có thể ảnh hưởng đến cảm nhận về màu của hình in. Nếu ấn phẩm được xem dưới đèn LED phát rất ít UV, hiệu ứng tăng trắng sẽ giảm. Bởi vậy, với loại giấy này, P3 và P4 phù hợp khi môi trường sử dụng có rất ít hoặc hầu như không có UV, còn P1 và P2 phù hợp khi thành phần UV của môi trường gần với D50. Tiêu chuẩn cũng điều chỉnh một số dung sai và bổ sung chỉ số độ trung thực màu để đáp ứng sự phổ biến của công nghệ chiếu sáng LED.
Gắn kết quả duyệt màu với phép đo và nghiệm thu
Điều kiện chiếu sáng khi duyệt mẫu cần tương ứng với chế độ đo màu. ISO 3664:2025 chỉ rõ phép đo M1 theo ISO 13655 phù hợp với điều kiện quan sát P1 và P2, còn phép đo M2 phù hợp với P3 và P4. Trên giấy có chất tăng trắng quang học, nếu phép đo ghi nhận hiệu ứng huỳnh quang do tia UV kích thích trong khi người duyệt xem mẫu dưới nguồn sáng đã loại trừ UV, số liệu và nhận xét bằng mắt có thể khác nhau do chính điều kiện đánh giá. Chọn chế độ đo tương ứng giúp nhà in có cơ sở giải thích sự khác biệt ấy trước khi can thiệp vào quy trình in.
Trong thực tế xuất bản, nhà xuất bản và cơ sở in có thể ghi trên phiếu duyệt loại giấy, mẫu tham chiếu, điều kiện chiếu sáng và chế độ đo màu đã thống nhất. Khi bìa sách có vẻ lệch màu lúc giao hàng, hai bên có thể đặt thành phẩm và mẫu đã ký duyệt dưới cùng điều kiện quan sát.
Nếu chênh lệch vẫn còn, phép đo tương ứng giúp xác định mức sai lệch để các bên quyết định có cần hiệu chỉnh hay in lại. Với ấn phẩm tái bản hoặc được sản xuất tại nhiều cơ sở, thông tin lưu trên phiếu duyệt còn cho phép tái lập điều kiện đánh giá giữa các đợt in.
Một nhận xét như “bìa ngả vàng” có thể mở đầu cho việc kiểm tra, nhưng quyết định nghiệm thu cần dựa trên kết quả đối chiếu mà cả nhà xuất bản và nhà in đều có thể kiểm tra lại. Bằng việc xác lập điều kiện quan sát chung, ISO 3664:2025 giúp các bên xác định liệu chênh lệch còn tồn tại khi hai mẫu được xem dưới cùng ánh sáng. Đó là căn cứ để xử lý sai lệch màu ngay từ khâu duyệt mẫu và giữ chất lượng ấn phẩm nhất quán qua các lần in.
Bảo Linh












