ISO 22120:2026 về tiếp nhiên liệu methanol cho tàu thuyền

Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) đang hoàn tất việc công bố ISO 22120:2026 – Tàu thủy và công nghệ hàng hải – Yêu cầu kỹ thuật đối với việc tiếp nhiên liệu cho tàu sử dụng methanol (Ships and marine technology — Specification for bunkering of methanol fuelled vessels). Theo đó, ISO 22120 là tiêu chuẩn quốc tế phiên bản đầu tiên, dự kiến xuất bản trong tháng 8 năm 2026. Tiêu chuẩn do ISO/TC 8/SC 25 xây dựng, thuộc lĩnh vực tàu thủy và công nghệ hàng hải. Quá trình xây dựng được khởi động từ năm 2023, trải qua các bước dự thảo, lấy ý kiến và bỏ phiếu trước khi bước vào giai đoạn xuất bản trong tháng 7 năm nay. 

Áp dụng tiêu chuẩn giúp các tổ chức hàng hải có thể đảm bảo việc tiếp nhiên liệu methanol được thực hiện an toàn và hiệu quả

Chuẩn hóa toàn bộ quá trình tiếp nhiên liệu methanol

Trọng tâm của ISO 22120 là đưa ra các yêu cầu đối với hệ thống và thiết bị chuyển methanol trong quá trình tiếp nhiên liệu cho tàu sử dụng loại nhiên liệu này. Phạm vi của tiêu chuẩn được cấu trúc thành 5 nhóm nội dung chính gồm: hệ thống chuyển nhiên liệu; quy trình vận hành; đánh giá rủi ro; các biện pháp bảo vệ an toàn và đào tạo nhân sự.

Cách tiếp cận này cho thấy việc tiếp methanol không chỉ được xem xét ở góc độ thiết bị kỹ thuật. Một hoạt động tiếp nhiên liệu an toàn còn phụ thuộc vào quy trình vận hành, khả năng nhận diện và kiểm soát rủi ro cũng như năng lực của những người trực tiếp tham gia.

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng bởi methanol có những đặc tính khác với nhiên liệu hàng hải truyền thống. Khi một loại nhiên liệu mới được đưa vào sử dụng ngày càng rộng rãi, cơ sở hạ tầng và hoạt động cung ứng nhiên liệu cũng phải được điều chỉnh tương ứng. Một quy trình tiếp nhiên liệu không được kiểm soát đầy đủ có thể tạo ra rủi ro trong quá trình chuyển, lưu giữ và xử lý nhiên liệu.

Vì vậy, việc ISO xây dựng một tiêu chuẩn riêng cho hoạt động tiếp methanol góp phần tạo ra một khung yêu cầu chung để các bên tham gia có cơ sở thiết kế hệ thống, xây dựng quy trình vận hành và tổ chức các biện pháp an toàn phù hợp.

Đánh giá rủi ro và con người trở thành mắt xích quan trọng

Một điểm đáng chú ý của ISO 22120 là đánh giá rủi ro được xác định thành một trong năm cấu phần chính của tiêu chuẩn. Điều này đồng nghĩa với việc kiểm soát an toàn không chỉ dừng ở việc trang bị hệ thống kỹ thuật mà cần được xem xét trên cơ sở những nguy cơ có thể phát sinh trong từng hoạt động tiếp nhiên liệu.

Song song với đó là yêu cầu về bảo vệ an toàn. Khi hệ thống kỹ thuật, quy trình vận hành và đánh giá rủi ro được đặt trong cùng một khuôn khổ, các bên liên quan có điều kiện tiếp cận an toàn theo hướng tổng thể hơn thay vì xử lý từng yếu tố riêng lẻ.

Đặc biệt, ISO 22120 dành một cấu phần riêng cho đào tạo nhân sự. Đây là yếu tố có ý nghĩa thực tế bởi dù hệ thống được thiết kế tốt, việc vận hành vẫn phụ thuộc trực tiếp vào năng lực của con người. Nhân sự tham gia tiếp nhiên liệu cần hiểu quy trình, nhận diện được nguy cơ và thực hiện đúng những yêu cầu bảo vệ an toàn trong quá trình làm việc.

Theo nội dung dự thảo cuối của tiêu chuẩn, ISO 22120 được xây dựng để có thể áp dụng đối với tàu hoạt động trên cả tuyến quốc tế và nội địa, không phụ thuộc vào kích thước tàu. Tiêu chuẩn cũng hướng tới tính linh hoạt để có thể áp dụng trong nhiều điều kiện và khuôn khổ pháp lý khác nhau, với điều kiện các yêu cầu của tiêu chuẩn được đáp ứng.

Tạo nền tảng kỹ thuật cho nhiên liệu hàng hải mới

Sự xuất hiện của ISO 22120 diễn ra trong bối cảnh methanol ngày càng được quan tâm như một lựa chọn nhiên liệu cho ngành hàng hải. Khi số lượng tàu sử dụng nhiên liệu thay thế tăng lên, bài toán không chỉ nằm ở thiết kế động cơ hay khả năng cung ứng nhiên liệu mà còn ở việc hình thành một chuỗi tiếp nhiên liệu an toàn, có thể vận hành theo những nguyên tắc kỹ thuật thống nhất.

Ở góc độ này, ISO 22120 tạo ra một mắt xích tiêu chuẩn hóa quan trọng giữa tàu, thiết bị tiếp nhiên liệu và hoạt động tại cảng. Việc đưa hệ thống chuyển nhiên liệu, vận hành, đánh giá rủi ro, bảo vệ an toàn và đào tạo nhân sự vào cùng một tiêu chuẩn giúp hình thành cách tiếp cận đồng bộ hơn đối với hoạt động tiếp methanol.

ISO cũng xác định tiêu chuẩn này có đóng góp liên quan đến Mục tiêu phát triển bền vững số 9 về công nghiệp, đổi mới và cơ sở hạ tầng và Mục tiêu số 13 về hành động ứng phó với biến đổi khí hậu.

Trong quá trình chuyển đổi năng lượng của vận tải biển, nhiên liệu mới chỉ có thể được triển khai trên quy mô lớn khi đi kèm với hạ tầng, quy trình và năng lực vận hành tương ứng. ISO 22120 vì thế không đơn thuần là bộ yêu cầu dành cho thiết bị tiếp nhiên liệu, mà còn góp phần xây dựng nền tảng kỹ thuật và an toàn cần thiết để methanol được tích hợp vào hệ thống nhiên liệu hàng hải một cách bài bản hơn.

Bảo Linh