Tiêu chuẩn ISO - 'lá chắn' củng cố an ninh IoT và niềm tin người dùng

Internet vạn vật đang làm thay đổi cách con người tương tác với thế giới vật lý. Từ camera, khóa cửa, thiết bị gia dụng thông minh đến cảm biến công nghiệp, hệ thống giao thông hay hạ tầng đô thị, ngày càng nhiều thiết bị được kết nối với mạng và liên tục trao đổi dữ liệu. Nhưng chính khả năng kết nối tạo nên giá trị của IoT cũng mở rộng bề mặt tấn công, khiến một thiết bị nhỏ có thể trở thành mắt xích yếu của cả hệ thống.

Phía sau một sản phẩm có thể là phần mềm, ứng dụng di động, cổng kết nối, nền tảng đám mây, nhà cung cấp linh kiện, đơn vị vận hành và nhiều bên thứ ba khác. Chỉ cần một thành phần không được bảo vệ đầy đủ, dữ liệu hoặc toàn bộ hệ thống có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Trong bối cảnh đó, tiêu chuẩn quốc tế trở thành công cụ quan trọng để đưa vấn đề bảo mật ra khỏi cách tiếp cận manh mún của từng nhà sản xuất, hướng tới một hệ thống nguyên tắc chung có thể áp dụng xuyên suốt quá trình thiết kế, phát triển, triển khai, vận hành và kết thúc vòng đời sản phẩm.

 Tiêu chuẩn quốc tế tạo nền móng cho hệ sinh thái IoT an toàn

ISO/IEC 27400:2022 đặt an ninh và quyền riêng tư vào vòng đời IoT

Một trong những tiêu chuẩn đáng chú ý là ISO/IEC 27400:2022 – An ninh mạng – An ninh và quyền riêng tư cho IoT – Hướng dẫn (Cybersecurity – IoT security and privacy – Guidelines).

ISO/IEC 27400:2022 cung cấp hướng dẫn về rủi ro, nguyên tắc và biện pháp kiểm soát liên quan đến an ninh và quyền riêng tư đối với các giải pháp IoT. Điểm quan trọng của tiêu chuẩn là không xem bảo mật như một lớp bảo vệ được bổ sung sau khi sản phẩm đã hoàn thành, mà hướng tới việc đưa các yêu cầu an ninh và quyền riêng tư vào ngay từ quá trình hình thành hệ thống.

Cách tiếp cận này đặc biệt phù hợp với IoT bởi nhiều thiết bị có vòng đời dài, được triển khai với số lượng lớn và hoạt động ở những nơi người quản trị khó tiếp cận trực tiếp. Khi một lỗ hổng xuất hiện sau khi hàng nghìn hoặc hàng triệu thiết bị đã được đưa ra thị trường, việc khắc phục có thể phức tạp và tốn kém hơn rất nhiều so với xử lý rủi ro ngay từ giai đoạn thiết kế.

Theo đó, doanh nghiệp cần nhìn an ninh IoT dưới góc độ rộng hơn, hình thành một vòng lặp. Các vấn đề như nhận dạng và xác thực thiết bị, kiểm soát truy cập, bảo vệ dữ liệu, truyền thông an toàn, quản lý bản cập nhật phần mềm và firmware, theo dõi sự cố cũng như xử lý thiết bị khi kết thúc sử dụng đều phải được cân nhắc trong một hệ thống thống nhất.

Từ bảo mật thiết bị đến quản trị an toàn thông tin toàn diện

An ninh IoT không tồn tại biệt lập mà liên quan chặt chẽ tới quản trị an toàn thông tin của toàn tổ chức. Vì vậy, ISO/IEC 27400 có thể được xem xét cùng những tiêu chuẩn khác, đặc biệt là ISO/IEC 27001 về hệ thống quản lý an toàn thông tin.

Nếu ISO/IEC 27400 tập trung vào những rủi ro, nguyên tắc và biện pháp kiểm soát đặc thù của môi trường IoT, ISO/IEC 27001 tạo khuôn khổ quản lý ở cấp tổ chức để nhận diện, đánh giá và xử lý rủi ro an toàn thông tin một cách có hệ thống. Việc kết hợp cách tiếp cận ở cấp thiết bị, hệ thống IoT với quản trị an toàn thông tin ở cấp doanh nghiệp giúp hạn chế tình trạng mỗi bộ phận hoặc mỗi dòng sản phẩm tự xây dựng một cơ chế bảo mật riêng biệt.

Bên cạnh đó, ISO/IEC 30141 – Internet vạn vật (IoT) – Kiến trúc tham chiếu cung cấp các khung thông tin tham chiếu chung cho IoT. Việc có một ngôn ngữ và cấu trúc thống nhất đặc biệt quan trọng trong hệ sinh thái mà sản phẩm của nhiều nhà sản xuất, nhà cung cấp nền tảng và đơn vị vận hành phải tương tác với nhau.

Có thể thấy, giá trị của tiêu chuẩn nằm ở khả năng tạo ra một “ngôn ngữ chung” về chất lượng và an ninh. Nhà sản xuất hiểu những vấn đề cần kiểm soát; đối tác có cơ sở đánh giá rủi ro; tổ chức mua sắm có thêm căn cứ lựa chọn giải pháp và khách hàng có thêm cơ sở để đặt niềm tin vào sản phẩm.

Từ an ninh mạng đến niềm tin khách hàng

Đây cũng là điểm khiến tiêu chuẩn ISO có ý nghĩa vượt khỏi phạm vi kỹ thuật. Đối với IoT, sự cố an ninh không chỉ gây thiệt hại về dữ liệu. Một camera bị truy cập trái phép, một khóa cửa thông minh bị chiếm quyền điều khiển hay một cảm biến công nghiệp bị can thiệp đều có thể tác động trực tiếp tới con người, tài sản và hoạt động sản xuất.

Do đó, niềm tin trở thành một yếu tố quyết định khả năng chấp nhận sản phẩm. Khách hàng cần biết thiết bị mình mua không chỉ hoạt động tốt ở thời điểm xuất xưởng mà còn được nhà sản xuất duy trì các biện pháp bảo vệ sau đó.

Tuân thủ các tiêu chuẩn an ninh được thừa nhận rộng rãi giúp doanh nghiệp chứng minh rằng bảo mật không đơn thuần là tuyên bố tiếp thị. Các yêu cầu và hướng dẫn của tiêu chuẩn tạo cơ sở để doanh nghiệp xây dựng quy trình có thể kiểm tra, đánh giá và cải tiến. Đối với khách hàng doanh nghiệp, điều này càng quan trọng bởi một thiết bị IoT của nhà cung cấp bên ngoài khi kết nối vào mạng nội bộ có thể trở thành một phần của rủi ro an ninh toàn tổ chức. Việc tuân thủ những khuôn khổ bảo mật được công nhận vì thế có thể góp phần tăng niềm tin của khách hàng và đối tác.

Tiêu chuẩn không phải đích đến cuối cùng

Tuy nhiên, áp dụng tiêu chuẩn không đồng nghĩa với việc thiết bị sẽ tuyệt đối an toàn. Các mối đe dọa mạng liên tục thay đổi, trong khi sản phẩm IoT có thể tồn tại trên thị trường nhiều năm. Một thiết bị an toàn tại thời điểm đưa vào sử dụng chưa chắc vẫn an toàn nếu phần mềm không được cập nhật hoặc những lỗ hổng mới không được xử lý.

Bởi vậy, giá trị thực sự của tiêu chuẩn nằm ở việc hình thành tư duy quản trị rủi ro liên tục. Doanh nghiệp phải thường xuyên đánh giá nguy cơ, quản lý lỗ hổng, cập nhật phần mềm, giám sát sự cố và điều chỉnh biện pháp bảo vệ khi môi trường đe dọa thay đổi.

Đáng chú ý, ISO/IEC 27400:2022 là tiêu chuẩn hướng dẫn và không phải tiêu chuẩn dùng trực tiếp để chứng nhận một hệ thống quản lý. Vì vậy, cần phân biệt giữa việc áp dụng hướng dẫn ISO/IEC 27400 với chứng nhận theo những tiêu chuẩn có cơ chế đánh giá chứng nhận như ISO/IEC 27001.

Trong kỷ nguyên mà hàng tỷ thiết bị đang được đưa lên mạng, lợi thế cạnh tranh của một sản phẩm IoT sẽ ngày càng khó chỉ dựa vào giá bán, tính năng hay thiết kế. Khả năng chứng minh rằng sản phẩm được phát triển và quản lý theo những nguyên tắc an ninh đáng tin cậy đang trở thành một phần của giá trị sản phẩm.

Theo cách đó, tiêu chuẩn ISO không chỉ giúp doanh nghiệp dựng lên hàng rào kỹ thuật trước các cuộc tấn công mạng. Quan trọng hơn, chúng góp phần xây dựng thứ tài sản khó tạo lập nhưng rất dễ đánh mất trong nền kinh tế số: niềm tin của khách hàng.

Bảo Linh