Khi 'cả thôn cùng làm hàng giả': Vì sao xử phạt thực phẩm bẩn chỉ là phần ngọn?

Chiều 7/1, Trung tâm Báo chí TP.HCM đã tổ chức buổi Tọa đàm “An toàn thực phẩm, phòng chống gian lận thương mại, hàng giả và trách nhiệm truyền thông trên nền tảng số”.

Trong bối cảnh các phương thức kinh doanh trực tuyến phát triển bùng nổ, sự kiện là diễn đàn quan trọng để các cơ quan quản lý đánh giá thực trạng và tăng cường phối hợp liên ngành. Mục tiêu trọng tâm là nâng cao vai trò của truyền thông trong việc định hướng dư luận, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và siết chặt kiểm soát an toàn thực phẩm, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm thị trường Tết.

Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Văn Khanh – Phó Giám đốc Trung tâm Báo chí TP.HCM nhận định, xu hướng kinh doanh thực phẩm trực tuyến qua livestream và thương mại điện tử đang bùng nổ. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những thách thức về hàng giả, hàng kém chất lượng và gian lận thương mại trên không gian mạng, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe người dùng và uy tín doanh nghiệp chân chính.

Ông Khanh nhấn mạnh, việc bảo vệ người tiêu dùng không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà cần sự vào cuộc đồng bộ của báo chí, doanh nghiệp, đặc biệt là những người có ảnh hưởng (KOLs/KOCs). Tọa đàm kỳ vọng sẽ là diễn đàn để các bên cùng nhận diện rủi ro, đề xuất giải pháp kiểm soát thông tin minh bạch và xây dựng môi trường kinh doanh số lành mạnh.

PGS. TS Phạm Khánh Phong Lan – Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM. (Ảnh: Kim Thoa)

Ông Nguyễn Quang Huy – Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM cho biết, tình trạng mua bán hàng giả, hàng kém chất lượng ngày càng phổ biến và diễn biến phức tạp, đặc biệt trong dịp cao điểm cận Tết. Các đối tượng thường sử dụng tài khoản ẩn danh, quảng cáo sai lệch để đánh vào tâm lý chuộng giá rẻ của người tiêu dùng.

Qua công tác nghiệp vụ, đơn vị đã phát hiện nhiều kho hàng lậu được tổ chức tinh vi, nơi sản xuất và đóng gói tách biệt hoàn toàn nhằm đối phó với lực lượng chức năng. Ông Huy khẳng định: “Chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để kiểm soát chặt chẽ nhóm hàng thực phẩm. Tuy nhiên, người dân cần trở thành những ‘người tiêu dùng thông thái’, tỉnh táo lựa chọn hàng hóa và tích cực tố giác sai phạm để cùng đẩy lùi vấn nạn này.”

Đồng quan điểm về sự bùng nổ của vi phạm trên môi trường số, Thượng tá Hồ Thọ Hải – Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA05), Công an TP.HCM thông tin thêm, các đối tượng hiện nay thường núp bóng dưới danh nghĩa “hàng xách tay”, “đặc sản vùng miền” hay “hàng nhà làm” trên Facebook, TikTok để dẫn dụ khách hàng. Nhiều trang bán hàng còn tổ chức livestream ăn thử hoặc lợi dụng hình ảnh nghệ sĩ, người nổi tiếng (KOLs) để thổi phồng công dụng sản phẩm.

Thượng tá Hải nhấn mạnh, pháp luật không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Mọi cá nhân, kể cả người nổi tiếng nếu vi phạm trong quảng cáo, kinh doanh thực phẩm đều phải chịu trách nhiệm nghiêm minh trước pháp luật. Thời gian qua, Công an Thành phố đã xử phạt hành chính, thậm chí xử lý hình sự nhiều trường hợp vi phạm trên không gian mạng.

Thượng tá Hồ Thọ Hải – Phó Trưởng phòng PA05, Công an TP.HCM. (Ảnh: Hương Thảo)

Dưới góc độ quản lý chuyên ngành, PGS. TS Phạm Khánh Phong Lan – Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM nhìn nhận rằng, dù nhận thức của xã hội đã chuyển dịch từ “ăn đủ” sang “ăn an toàn”, nhưng thực trạng vi phạm vẫn rất nhức nhối. Có những trường hợp cả một thôn, một xã cùng tham gia làm hàng giả và tìm cách tẩu tán ngay khi lực lượng chức năng xuất hiện.

Bà Lan thẳng thắn chia sẻ: “Xử phạt chỉ là giải pháp phần ngọn. Căn cơ nhất vẫn là tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp làm ăn chân chính có đầu ra ổn định. Việc mua thực phẩm rẻ, không rõ nguồn gốc hôm nay có thể phải trả giá bằng chính sức khỏe của gia đình và gánh nặng y tế trong tương lai".

Theo bà Lan, để xây dựng an toàn thực phẩm bền vững, cần sự phối hợp đồng bộ giữa việc siết chặt quản lý và thay đổi thói quen tiêu dùng. Bên cạnh đó, các cơ quan báo chí cần phát huy vai trò định hướng, đưa tin khách quan để nâng cao nhận thức cộng đồng, tránh thông tin giật gân gây ảnh hưởng tiêu cực đến các ngành hàng sản xuất chân chính.

Kim Thoa