Nếu xăng lẫn dầu diesel: Nguy cơ mất an toàn phương tiện và không đạt chuẩn

Mới đây, vụ việc diễn ra tại cửa hàng Petrolimex số 29 (Lai Châu) ghi nhận hơn 500 lít xăng RON95 bị pha nhầm vào bể dầu diesel nhưng không được xử lý đúng quy trình mà tiếp tục pha loãng, sau đó đưa ra thị trường hơn 12.500 lít dầu không đạt chuẩn. Kết quả điều tra cho thấy sự cố bắt nguồn từ quá trình nhập nhiên liệu tại cửa hàng, khi hơn 500 lít xăng RON95-III bị bơm nhầm vào bể chứa dầu diesel DO 0,001S-V. Sau đó, cửa hàng đã tiếp tục nhập thêm dầu diesel để pha loãng lượng nhiên liệu bị lẫn xăng trước khi đưa ra thị trường tiêu thụ. Chỉ trong khoảng thời gian từ 27/3 đến 8/5, hơn 12.500 lít dầu không đạt chất lượng đã được bán ra. Kết quả giám định cũng xác định các mẫu nhiên liệu đều có dấu hiệu pha trộn xăng trong dầu diesel và không đạt tiêu chuẩn diesel mức 5.

Liên quan tới việc xăng lẫn dầu diesel, dù vô tình hay hữu ý, theo các chuyên gia, việc này có thể gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thống nhiên liệu, đặc biệt với các động cơ diesel hiện đại sử dụng công nghệ phun áp suất cao.

Dầu diesel không chỉ đóng vai trò tạo năng lượng mà còn là chất bôi trơn quan trọng cho bơm cao áp và kim phun. Khi xăng bị pha vào, khả năng bôi trơn giảm mạnh, làm tăng ma sát giữa các chi tiết kim loại và dẫn tới mài mòn nhanh chóng. Vì vậy chỉ một lượng nhỏ xăng cũng có thể khiến bơm nhiên liệu, kim phun bị hư hỏng, đồng thời tạo ra mạt kim loại lan truyền trong toàn bộ hệ thống. Đây cũng là nguyên nhân khiến chi phí sửa chữa động cơ diesel hiện đại thường rất lớn khi xảy ra sự cố nhiên liệu nhiễm tạp.

Xăng pha dầu tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro cho phương tiện khi tham gia lưu thông. Ảnh minh họa

Không chỉ gây hư hỏng cơ khí, việc pha xăng vào dầu diesel còn làm thay đổi đặc tính cháy của nhiên liệu. Diesel vốn được thiết kế để tự cháy dưới áp suất nén cao, trong khi xăng có độ bay hơi lớn và khả năng bắt lửa khác biệt. Sự thay đổi này khiến quá trình đốt cháy mất ổn định, động cơ rung giật, giảm công suất, tăng nhiệt độ buồng đốt và phát sinh tiếng ồn bất thường. Trong nhiều trường hợp, cháy không hoàn toàn còn làm tăng lượng muội than, gây ảnh hưởng đến bộ xử lý khí thải và bộ lọc hạt.

Một nguy cơ khác được giới chuyên môn cảnh báo là việc giảm điểm chớp cháy của dầu diesel khi bị pha xăng, khiến nhiên liệu dễ bắt lửa hơn, từ đó làm tăng rủi ro cháy nổ trong quá trình lưu trữ, vận chuyển và vận hành máy móc. Các hệ thống diesel common rail hiện nay đặc biệt nhạy cảm với nhiên liệu không đạt chuẩn, chỉ cần tiếp tục vận hành trong thời gian ngắn cũng có thể dẫn tới hư hỏng dây chuyền.

Ở chiều ngược lại, việc dầu diesel lẫn vào xăng cũng gây hậu quả nghiêm trọng đối với động cơ xăng. Diesel có độ nhớt cao, khó bay hơi nên khi đi vào buồng đốt sẽ làm nhiên liệu cháy không hoàn toàn, tạo cặn bám trên bugi, kim phun và piston. Đồng thời, hỗn hợp này làm giảm chỉ số octan, làm tăng nguy cơ kích nổ bất thường trong xi lanh, lâu dài có thể gây hư hỏng piston, thanh truyền và các chi tiết quan trọng của động cơ.

Các chuyên gia khuyến cáo, người sử dụng cần đặc biệt chú ý nếu phương tiện xuất hiện các dấu hiệu như khó nổ máy, rung giật, giảm công suất, khói đen hoặc nhiên liệu có mùi bất thường sau khi tiếp nhiên liệu. Trong trường hợp nghi ngờ nhiên liệu bị pha tạp, cần dừng vận hành ngay, kiểm tra và xả bỏ nhiên liệu để tránh thiệt hại lan rộng.

Vụ việc tại Lai Châu cho thấy yêu cầu kiểm soát chất lượng nhiên liệu cần được siết chặt hơn trong toàn bộ chu trình từ nhập, lưu trữ đến phân phối. Với các dòng động cơ hiện đại, chỉ một lần tiếp nhiên liệu không đạt chuẩn cũng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng cho thiết bị và gây thiệt hại lớn cho người sử dụng.

Liên quan tới quy chuẩn chất lượng xăng, dầu theo quy định tại QCVN 01:2022/BKHCN do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành, quy định các yêu cầu chất lượng đối với xăng, nhiên liệu diesel và nhiên liệu sinh học lưu thông trên thị trường Việt Nam. Quy chuẩn này nhằm đảm bảo an toàn kỹ thuật, bảo vệ động cơ phương tiện, đồng thời góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Nội dung quy chuẩn đưa ra các chỉ tiêu chất lượng bắt buộc đối với từng loại nhiên liệu như trị số octan đối với xăng, trị số cetan đối với dầu điêzen, hàm lượng lưu huỳnh, độ bay hơi, độ ổn định oxy hóa và các tạp chất có thể ảnh hưởng đến quá trình cháy trong động cơ. Đây là những yếu tố quan trọng quyết định hiệu suất vận hành và độ bền của phương tiện.

Đối với nhiên liệu sinh học, quy chuẩn cũng quy định rõ tỷ lệ phối trộn, yêu cầu kỹ thuật và giới hạn chất lượng nhằm bảo đảm khả năng tương thích với hệ thống động cơ hiện có. Việc kiểm soát nghiêm ngặt giúp hạn chế tình trạng nhiên liệu kém chất lượng gây hư hỏng hệ thống phun, tăng phát thải hoặc làm giảm tuổi thọ động cơ.

QCVN 01:2022/BKHCN là cơ sở quan trọng trong công tác quản lý chất lượng nhiên liệu, góp phần nâng cao an toàn giao thông, bảo vệ môi trường và bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng.

An Dương