Sản phẩm có hàm lượng tái chế cao: Làm sao xác định và kiểm soát chất lượng?
(VietQ.vn) - Sử dụng nguyên liệu tái chế giúp doanh nghiệp tiết kiệm tài nguyên, giảm lượng chất thải và hướng tới sản xuất bền vững. Tuy nhiên, sản phẩm có tỷ lệ nguyên liệu tái chế cao không đồng nghĩa với chất lượng được bảo đảm.
Xác định đúng tỷ lệ nguyên liệu tái chế
Trong sản xuất, nguyên liệu tái chế có thể được sử dụng để thay thế một phần hoặc toàn bộ nguyên liệu nguyên sinh. Các loại vật liệu phổ biến gồm nhựa, giấy, kim loại, thủy tinh và sợi dệt. Tuy nhiên, việc xác định hàm lượng tái chế cần dựa trên khối lượng vật liệu thực tế có trong sản phẩm, không thể chỉ căn cứ vào lượng phế liệu doanh nghiệp thu mua hoặc tiếp nhận.
TCVN ISO 14021:2017 đưa ra cách xác định hàm lượng tái chế theo tỷ lệ khối lượng vật liệu tái chế trong sản phẩm hoặc bao bì. Đồng thời, tiêu chuẩn phân biệt vật liệu trước tiêu dùng và vật liệu sau tiêu dùng.
Vật liệu trước tiêu dùng là vật liệu được thu hồi từ dòng thải trong quá trình sản xuất, không bao gồm phần được tái sử dụng ngay trong chính quy trình tạo ra nó. Trong khi đó, vật liệu sau tiêu dùng là vật liệu được thu hồi sau khi sản phẩm đã được người sử dụng cuối cùng thải bỏ.

Sản phẩm sử dụng nguyên liệu tái chế cần được kiểm soát chất lượng từ đầu vào đến thành phẩm.
Cách phân biệt này giúp tránh nhầm lẫn giữa phế liệu sản xuất được tái sử dụng và vật liệu thực sự được thu hồi để tái chế. Doanh nghiệp cần có hồ sơ chứng minh nguồn gốc, khối lượng và quá trình xử lý nguyên liệu để xác định tỷ lệ công bố.
Đáng chú ý, hàm lượng tái chế chỉ phản ánh tỷ lệ vật liệu tái chế trong sản phẩm, không trực tiếp thể hiện độ bền, độ an toàn hay khả năng sử dụng. Một sản phẩm có tỷ lệ tái chế cao vẫn có thể không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật nếu nguyên liệu đầu vào không được kiểm soát tốt hoặc quy trình sản xuất không phù hợp.
Kiểm soát chất lượng từ nguyên liệu đến thành phẩm
Để bảo đảm chất lượng, doanh nghiệp cần kiểm soát ngay từ khâu lựa chọn và tiếp nhận nguyên liệu. Nguồn vật liệu tái chế có thể khác nhau về thành phần, mức độ sạch và đặc tính kỹ thuật. Nếu không được phân loại, xử lý phù hợp, nguyên liệu có thể lẫn tạp chất hoặc các thành phần không tương thích, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm sau gia công.
Chẳng hạn, đối với nhựa tái chế, doanh nghiệp cần quan tâm đến chủng loại nhựa, mức độ lẫn tạp chất, độ ẩm và khả năng đáp ứng yêu cầu của công nghệ sản xuất. Với giấy tái chế, cần kiểm soát chất lượng xơ sợi và độ sạch của nguyên liệu. Việc kiểm tra phải căn cứ vào đặc tính từng loại vật liệu, không áp dụng một phương pháp chung cho tất cả sản phẩm.
Sau khi tiếp nhận, nguyên liệu cần được phân loại, bảo quản và theo dõi riêng theo từng lô. Doanh nghiệp nên lưu giữ chứng từ mua hàng, thông tin nhà cung cấp, khối lượng và kết quả kiểm tra nguyên liệu. Đây là cơ sở để truy xuất nguồn gốc cũng như đối chiếu lượng vật liệu tái chế sử dụng trong quá trình sản xuất.
Trong công đoạn gia công, tỷ lệ phối trộn giữa nguyên liệu tái chế và nguyên liệu nguyên sinh cần được xác định phù hợp với yêu cầu kỹ thuật. Doanh nghiệp phải theo dõi các thông số công nghệ, kiểm soát sự thay đổi về thành phần nguyên liệu và đánh giá lại chất lượng khi có điều chỉnh trong sản xuất.
Đặc biệt, kiểm tra thành phẩm là khâu không thể bỏ qua. Tùy loại sản phẩm, doanh nghiệp cần lựa chọn các chỉ tiêu thử nghiệm phù hợp như độ bền cơ học, khả năng chịu va đập, độ ổn định, kích thước hoặc thành phần vật liệu. Đối với sản phẩm có yêu cầu đặc biệt về an toàn, cần kiểm soát thêm những chỉ tiêu liên quan đến mục đích sử dụng và quy định chuyên ngành.
Công bố minh bạch, tránh gây hiểu nhầm
Bên cạnh kiểm soát chất lượng, doanh nghiệp cần bảo đảm tính chính xác khi công bố hàm lượng tái chế. Nếu giới thiệu sản phẩm có tỷ lệ tái chế 30%, 50% hoặc 100%, thông tin này phải có dữ liệu và hồ sơ chứng minh tương ứng.
Theo TCVN ISO 14021:2017, việc công bố hàm lượng tái chế cần dựa trên khối lượng vật liệu tái chế thực tế. Doanh nghiệp cần lưu giữ số liệu về nguyên liệu đầu vào, tỷ lệ phối trộn, sản lượng và khối lượng thành phẩm để có cơ sở kiểm tra, đối chiếu.
Đối với thông tin thể hiện trên nhãn hàng hóa, doanh nghiệp cần tuân thủ quy định về ghi nhãn, bảo đảm nội dung trung thực, rõ ràng và không gây hiểu nhầm. Các thông điệp như “100% tái chế”, “thân thiện với môi trường” hay “sản phẩm xanh” không nên sử dụng tùy tiện nếu không có căn cứ phù hợp. Biểu tượng tái chế trên bao bì cũng không đồng nghĩa toàn bộ sản phẩm được làm từ vật liệu tái chế.
Về cơ sở pháp lý, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, tiếp tục đặt ra yêu cầu về trách nhiệm bảo đảm chất lượng sản phẩm, hàng hóa của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh. Việc sử dụng nguyên liệu tái chế không làm thay đổi trách nhiệm này. Cùng với đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật cũng có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Doanh nghiệp cần căn cứ vào tiêu chuẩn áp dụng và quy chuẩn kỹ thuật tương ứng để kiểm soát chất lượng sản phẩm. Đối với hàng hóa thuộc diện phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật, việc sử dụng nguyên liệu tái chế không làm giảm yêu cầu tuân thủ.
Ngoài ra, cần phân biệt việc kiểm soát hàm lượng tái chế trong một sản phẩm với trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì của nhà sản xuất, nhập khẩu theo pháp luật bảo vệ môi trường. Nghị định 110/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 25/5/2026 quy định chi tiết trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu.
Có thể thấy, giá trị của sản phẩm tái chế không chỉ nằm ở tỷ lệ nguyên liệu được thu hồi mà còn ở khả năng đáp ứng yêu cầu chất lượng trong quá trình sử dụng. Kiểm soát tốt nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất, thử nghiệm thành phẩm và minh bạch thông tin công bố sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao độ tin cậy của sản phẩm, đồng thời thúc đẩy việc sử dụng vật liệu tái chế theo hướng hiệu quả và bền vững.
Cẩm Anh












