Sản phẩm công nghiệp nông thôn Việt tìm đường vào chuỗi cung ứng quốc tế

Sáng 3/9, tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TPHCM, Triển lãm sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu – Kết nối chuỗi cung ứng quốc tế 2026 được tổ chức, tạo không gian quảng bá sản phẩm Việt và thúc đẩy kết nối với thị trường trong nước, quốc tế.

Triển lãm do Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công tổ chức, là một trong những hoạt động xúc tiến tiêu thụ sản phẩm công nghiệp nông thôn trọng điểm thuộc Chương trình Khuyến công quốc gia năm 2026.

Chương trình hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất công nghiệp nông thôn cùng các nghệ nhân quảng bá sản phẩm, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập kinh tế quốc tế.

Đưa sản phẩm địa phương đến gần nhà mua hàng quốc tế

Hoạt động năm nay được tổ chức theo hướng tăng cường ứng dụng công nghệ số trong trưng bày, quảng bá và kết nối giao thương.

Điểm đáng chú ý là triển lãm không chỉ giới thiệu sản phẩm tới người tiêu dùng, mà hướng tới kết nối trực tiếp các cơ sở công nghiệp nông thôn với nhà thu mua, doanh nghiệp phân phối và đối tác quốc tế.

Qua đó, những sản phẩm mang đặc trưng của từng địa phương có thêm cơ hội tiếp cận cộng đồng doanh nghiệp, tìm kiếm đối tác và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Không gian triển lãm có quy mô khoảng 400m², giới thiệu hoạt động của Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công; đồng thời trưng bày các sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia và sản phẩm của nghệ nhân ưu tú, nghệ nhân nhân dân trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ đến từ nhiều tỉnh, thành.

Khách tham quan tìm hiểu các sản phẩm organic được trưng bày tại Triển lãm. 

Các nhóm sản phẩm khá đa dạng, từ chế biến nông, lâm, thủy sản; thủ công mỹ nghệ, quà tặng, hàng tiêu dùng; dệt may, da giày đến cơ khí, máy móc, thiết bị và công nghệ phục vụ sản xuất công nghiệp nông thôn, cùng nhiều đặc sản vùng miền.

Một trong những điểm nhấn là khu trưng bày sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu – RISEP, nơi tập trung các sản phẩm đã được công nhận ở cấp quốc gia.

Theo ban tổ chức, các sản phẩm này không chỉ phản ánh sự đa dạng của ngành nghề công nghiệp nông thôn mà còn thể hiện năng lực sản xuất, sức sáng tạo, lợi thế riêng và tiềm năng phát triển của từng địa phương.

Việc đưa những sản phẩm tiêu biểu tới một sự kiện có sự hiện diện của các nhà mua hàng và hệ thống phân phối được kỳ vọng giúp các cơ sở sản xuất mở rộng mạng lưới kết nối, thay vì chỉ dừng ở việc giới thiệu hay trưng bày sản phẩm.

Một điểm mới tại triển lãm năm nay là việc kết hợp giữa sản phẩm thực tế với các hình thức trưng bày ứng dụng công nghệ số.

Các thiết bị trình chiếu hình ảnh 3D được sử dụng để tái hiện sản phẩm trực quan. Nhờ đó, những doanh nghiệp không có điều kiện vận chuyển toàn bộ sản phẩm mẫu đến triển lãm vẫn có thể giới thiệu hàng hóa bằng hình ảnh, mô hình số tới khách hàng và đối tác.

Cách làm này đồng thời giúp giảm khối lượng sản phẩm phải vận chuyển, tối ưu nguồn lực dành cho việc trưng bày và hướng đến phương thức tổ chức triển lãm thân thiện hơn với môi trường.

Đây cũng là cách ban tổ chức đưa thông điệp chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn vào một hoạt động xúc tiến thương mại cụ thể, thay vì chỉ dừng lại ở các khái niệm.

Không chỉ “xuất khẩu bao nhiêu”, mà phải tính “giữ lại bao nhiêu”

Cùng chuỗi hoạt động, Diễn đàn “Chuyển đổi xanh: Chìa khóa kết nối tiêu thụ và thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm công nghiệp nông thôn” được tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu – Kết nối chuỗi cung ứng quốc tế 2026.

Phát biểu khai mạc, bà Đỗ Thị Minh Trâm, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (thuộc Bộ Công thương), cho rằng sản phẩm công nghiệp nông thôn có lợi thế về nguồn nguyên liệu, lao động, bản sắc văn hóa và đặc trưng của từng địa phương.

Tuy nhiên, yêu cầu của thị trường đang thay đổi nhanh. Người tiêu dùng và các hệ thống phân phối ngày càng chú trọng chất lượng, nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, bao bì, khả năng truy xuất cũng như tính bền vững của sản phẩm.

Theo bà Trâm, trong bối cảnh đó, chuyển đổi xanh không chỉ còn là yêu cầu về môi trường mà đang trực tiếp quyết định khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường.

Với các cơ sở công nghiệp nông thôn, quá trình xanh hóa cần phù hợp với quy mô và khả năng đầu tư, đồng thời gắn với đổi mới công nghệ, tiết kiệm năng lượng, kinh tế tuần hoàn, nâng chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và ứng dụng số trong quản trị, phân phối.

Bà cũng nhìn nhận phần lớn doanh nghiệp, cơ sở công nghiệp nông thôn hiện còn quy mô nhỏ, trong khi khả năng đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ, xây dựng thương hiệu và tiếp cận thị trường còn hạn chế. Vì vậy, chính sách hỗ trợ cần sát hơn với nhu cầu thực tế và tăng liên kết giữa cơ quan quản lý, địa phương, chuyên gia, tổ chức hỗ trợ và doanh nghiệp.

Diễn đàn “Chuyển đổi xanh: Chìa khóa kết nối tiêu thụ và thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm công nghiệp nông thôn” được diễn ra vào chiều ngày 3/9 tại SECC, TP.HCM 

Từ góc nhìn chuỗi giá trị, PGS.TS Bùi Quang Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, đặt vấn đề về cách đánh giá hiệu quả xuất khẩu sản phẩm công nghiệp nông thôn.

Theo ông, tư duy cần chuyển từ câu hỏi “xuất khẩu bao nhiêu” sang “giữ lại bao nhiêu” giá trị cho doanh nghiệp và cộng đồng nông thôn.

Trong một ví dụ được đưa ra tại Diễn đàn, một chiếc giỏ mây có giá bán lẻ tại thị trường châu Âu khoảng 25-40 euro, giá xuất khẩu FOB ở mức 6-9 USD nhưng cơ sở làng nghề nhận được khoảng 3-5 USD. Theo tính toán, chỉ khoảng 10-15% giá trị cuối cùng được giữ lại tại cơ sở sản xuất.

Từ thực tế này, PGS.TS Bùi Quang Tuấn cho rằng, mục tiêu không nên chỉ là có sản phẩm xuất khẩu mà cần nâng cấp vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị.

Các hướng nâng cấp được đề cập gồm công nghệ, năng suất và quản trị; nâng chất lượng và thiết kế sản phẩm; truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và tuần hoàn; tiếp cận các phân khúc thị trường cao hơn; đồng thời phát triển thiết kế, thương hiệu, marketing và phân phối.

Ông nhấn mạnh, xuất khẩu sản phẩm công nghiệp nông thôn phải hướng tới gia tăng phần giá trị doanh nghiệp và cộng đồng nông thôn giữ lại trong chuỗi. Cạnh tranh cũng cần dịch chuyển từ lợi thế giá thành thấp sang chất lượng, khác biệt hóa, khả năng truy xuất, tính bền vững và năng lực cung ứng ổn định.

Đặc biệt, theo PGS.TS Bùi Quang Tuấn, chuyển đổi xanh cần được nhìn như một chiến lược nâng cấp và tiếp cận phân khúc giá trị cao, chứ không đơn thuần là chi phí để đáp ứng quy định.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, cho rằng luật chơi cạnh tranh toàn cầu đang thay đổi khi các yêu cầu về ESG, định giá carbon, chuyển dịch năng lượng, kinh tế tuần hoàn và chuỗi cung ứng xanh ngày càng tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, xuất khẩu.

Ông đề xuất doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp vừa và nhỏ, có thể bắt đầu chuyển đổi bằng một lộ trình 5 bước gồm đo lường - giảm thiểu - tuần hoàn - chứng minh - thị trường.

Theo đó, trước khi đầu tư lớn, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng việc đo điện, nước, nhiên liệu, nguyên liệu, chất thải và chi phí xử lý; sau đó tối ưu việc sử dụng tài nguyên, giảm phế phẩm, tăng tái sử dụng, xây dựng dữ liệu về nguồn gốc và dấu chân carbon rồi sử dụng kết quả chuyển đổi xanh để đàm phán với siêu thị, nhà mua hàng, đối tác xuất khẩu.

Ông Phạm Bình An cho biết, doanh nghiệp cần thay đổi cách nhìn: từ coi chuyển đổi xanh là chi phí sang đầu tư, từ xử lý chất thải sang thu hồi giá trị, từ tiết kiệm năng lượng sang nâng năng suất và từ coi tiêu chuẩn xanh là rào cản sang công cụ mở cửa thị trường.

“Kinh tế tuần hoàn và năng lượng xanh chỉ thực sự thành công khi trở thành động lực tạo giá trị và năng lực cạnh tranh”, ông Phạm Bình An nhấn mạnh.

Kim Thoa