Tập trung giải quyết 4 bài toán lớn để chuyển đổi số tạo ra giá trị thực chất

Chia sẻ tại Diễn đàn Chuyển đổi số quốc gia năm 2026, ông Trần Duy Ninh - Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho rằng, để chuyển đổi số tạo ra những thay đổi thực chất trong hoạt động của cơ quan nhà nước cũng như đời sống người dân, doanh nghiệp, cần tập trung giải quyết 4 bài toán trọng tâm.

Bài toán thứ nhất là dữ liệu. Việt Nam đã hình thành hệ thống dữ liệu quy mô lớn, với khoảng 125 cơ sở dữ liệu quốc gia, trọng yếu và chuyên ngành đang được triển khai xây dựng. Tuy nhiên, giá trị của dữ liệu không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác phục vụ người dân, doanh nghiệp.

"Điều người dân thực sự cần được hưởng chính là nguyên tắc chỉ khai báo một lần, dữ liệu được sử dụng lại và dịch vụ công được cung cấp một cách chủ động", ông Ninh nói.

Theo Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, đây vừa là yêu cầu trọng tâm của chuyển đổi số, vừa là xu hướng mới trong cung cấp dịch vụ công, đòi hỏi xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong quản lý, khai thác và chia sẻ dữ liệu.

Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Trần Duy Ninh.

Bài toán thứ hai là nâng cao hiệu quả đầu tư cho chuyển đổi số. Trong đó, cần đặc biệt quan tâm đến cách thức tổ chức đầu tư, quản lý chất lượng và đo lường hiệu quả của các hệ thống số; làm thế nào để tránh đầu tư phân tán, trùng lặp, đồng thời bảo đảm mỗi khoản đầu tư đều gắn với những kết quả cụ thể.

Về mặt thể chế, trong năm vừa qua chúng ta cũng đã có những bước tiến quan trọng, trong đó có các quy định, cơ chế liên quan đến đầu tư, tài chính cho chuyển đổi số theo hướng ngày càng mở và đột phá hơn.

Đặc biệt, Khung Kiến trúc tổng thể quốc gia số được kỳ vọng trở thành cơ sở quan trọng để tổ chức, kết nối các hệ thống, định hướng đầu tư đồng bộ, hạn chế trùng lặp và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Bài toán thứ ba là bảo đảm sự thống nhất trong quản trị quốc gia, đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo của các địa phương. Theo ông Trần Duy Ninh, mỗi địa phương có những điều kiện và nhu cầu khác nhau, đặc biệt ở cấp xã, nơi trực tiếp tiếp xúc, giải quyết công việc cho người dân.

Thực tế, một số địa phương vẫn có cách hiểu rằng Khung Kiến trúc tổng thể quốc gia số là một "khung cứng", buộc tất cả phải triển khai giống nhau, làm hạn chế không gian sáng tạo.

Tuy nhiên, ông Ninh khẳng định, các quy định chung không đồng nghĩa với việc địa phương bị bó buộc hoàn toàn. Các địa phương vẫn có nhiều dư địa để phát triển những giải pháp phù hợp với điều kiện, đặc thù và nhu cầu thực tế.

Bài toán thứ tư là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Chúng ta khuyến khích đổi mới, đặc biệt là ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các dịch vụ công thế hệ mới, hướng tới cung cấp dịch vụ công chủ động.

Tuy nhiên, khi AI được đưa vào quản trị và cung cấp dịch vụ công thì cần phải có các tiêu chuẩn về an toàn, có cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và phải xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia.

Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia cho rằng, đây là một nguyên tắc rất quan trọng. Chúng ta vừa thúc đẩy cách tiếp cận AI First trong Khung Kiến trúc tổng thể quốc gia số, vừa phải bảo đảm an toàn, an ninh và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

"Chuyển đổi số không chỉ là bài toán về công nghệ, mà trước hết còn là bài toán về thể chế, về mô hình quản trị và cách thức tổ chức thực hiện", ông Trần Duy Ninh khẳng định.

Thanh Tùng