TCVN 10687-14:2025 về đo lường công suất âm thanh của các lô tuabin gió

Trong những năm gần đây, điện gió đang trở thành một trong những nguồn năng lượng tái tạo phát triển nhanh tại Việt Nam. Hàng loạt dự án điện gió đã được triển khai tại nhiều địa phương như Bình Thuận, Ninh Thuận, Gia Lai, Sóc Trăng, Bạc Liêu hay Quảng Trị, góp phần đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Tuy nhiên, cùng với quá trình mở rộng quy mô dự án, nhiều vấn đề liên quan đến tác động môi trường và đời sống dân cư xung quanh cũng bắt đầu được quan tâm nhiều hơn. Trong đó, tiếng ồn từ tua-bin gió là một trong những nội dung thường được người dân phản ánh tại các khu vực gần nhà máy điện gió.

Trên thực tế, tiếng ồn phát sinh từ tuabin không chỉ đến từ chuyển động cơ học mà còn từ luồng khí động học khi cánh quạt vận hành ở tốc độ lớn. Đối với các dự án nằm gần khu dân cư hoặc khu vực có địa hình đặc thù, âm thanh phát ra có thể gây cảm giác khó chịu, đặc biệt vào ban đêm khi môi trường xung quanh yên tĩnh hơn.

Một số chuyên gia cho rằng, bên cạnh hiệu quả phát điện, việc kiểm soát và minh bạch thông tin về tiếng ồn đang trở thành yêu cầu quan trọng nhằm giảm xung đột với cộng đồng dân cư và nâng cao tính bền vững của các dự án năng lượng tái tạo.

Việc kiểm soát tiếng ồn hệ thống phát điện gió cần được thực hiện đồng bộ theo tiêu chuẩn từ khâu thiết kế, lựa chọn công nghệ đến vận hành và giám sát môi trường. Ảnh minh họa

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng và áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật về đánh giá tiếng ồn tuabin gió được xem là cơ sở cần thiết để doanh nghiệp, cơ quan quản lý và cộng đồng có chung căn cứ theo dõi, giám sát. Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10687-14:2025, tương đương IEC/TS 61400-14:2005 về “Hệ thống phát điện gió - Phần 14: Công bố mức công suất âm thanh biểu kiến và giá trị tính âm sắc”, được ban hành nhằm hướng dẫn việc công bố các thông số liên quan đến âm thanh của tua-bin gió.

Theo tiêu chuẩn này, nhà sản xuất hoặc đơn vị cung cấp tuabin cần công bố mức công suất âm thanh biểu kiến của thiết bị trong các điều kiện vận hành cụ thể. Đây được xem là thông tin quan trọng để đánh giá mức độ phát thải tiếng ồn của tua-bin trong quá trình hoạt động thực tế.

Bên cạnh mức công suất âm thanh, tiêu chuẩn cũng đề cập đến “giá trị tính âm sắc” – yếu tố phản ánh đặc điểm âm thanh có chứa các thành phần tần số nổi bật dễ gây chú ý hoặc tạo cảm giác khó chịu cho con người. Theo các chuyên gia âm học, ngay cả khi mức tiếng ồn không quá lớn, âm sắc bất thường vẫn có thể ảnh hưởng tới cảm nhận của người nghe.

TCVN 10687-14:2025 hướng dẫn phương pháp xác định, tính toán và công bố các thông số âm thanh dựa trên kết quả đo đạc và đánh giá kỹ thuật. Việc chuẩn hóa phương pháp công bố giúp các thông số giữa các loại tua-bin có tính đồng nhất và dễ so sánh hơn.

Một trong những điểm đáng chú ý của tiêu chuẩn là yêu cầu công bố thông tin phải gắn với điều kiện vận hành cụ thể như tốc độ gió, chế độ hoạt động của tuabin và môi trường đo. Điều này giúp hạn chế tình trạng công bố thông số thiếu nhất quán hoặc không phản ánh đúng điều kiện khai thác thực tế.

Theo giới chuyên môn, việc minh bạch dữ liệu âm thanh không chỉ phục vụ quản lý môi trường mà còn hỗ trợ quá trình quy hoạch và lựa chọn vị trí xây dựng nhà máy điện gió. Khi có đầy đủ thông tin kỹ thuật, cơ quan quản lý và nhà đầu tư có thể tính toán khoảng cách phù hợp giữa tuabin với khu dân cư nhằm giảm nguy cơ ảnh hưởng tới sinh hoạt của người dân.

Ngoài ra, tiêu chuẩn cũng góp phần thúc đẩy doanh nghiệp cải tiến công nghệ nhằm giảm phát thải tiếng ồn trong quá trình vận hành. Hiện nay, nhiều nhà sản xuất tuabin trên thế giới đã nghiên cứu các thiết kế cánh quạt mới, tối ưu vật liệu và cải tiến hệ thống điều khiển nhằm giảm âm thanh khí động học.

Trong xu hướng phát triển năng lượng xanh, yêu cầu về môi trường và chất lượng sống ngày càng được đặt ra cao hơn. Vì vậy, các tiêu chuẩn liên quan đến tiếng ồn không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn góp phần nâng cao tính chấp nhận xã hội đối với các dự án điện gió. Việc kiểm soát tiếng ồn cần được thực hiện đồng bộ từ khâu thiết kế, lựa chọn công nghệ đến vận hành và giám sát môi trường. Trong đó, áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật như TCVN 10687-14:2025 được xem là một trong những cơ sở quan trọng để hài hòa giữa mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo và bảo đảm chất lượng môi trường sống cho cộng đồng.

An Dương