TCVN 13474-4:2026 quy định quy trình khảo nghiệm, kiểm định giống bò

Khảo nghiệm giống bò là việc chăn nuôi, theo dõi giống trong điều kiện và thời gian nhất định nhằm xác định tính khác biệt, tính ổn định, tính đồng nhất về năng suất, chất lượng, khả năng kháng bệnh và đánh giá tác hại của giống. Trong khi đó, kiểm định giống bò nhằm đánh giá, xác nhận lại các đặc điểm về năng suất, chất lượng và khả năng kháng bệnh của giống sau khi được đưa vào sản xuất.

Trên cơ sở đó, tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13474-4:2026 – Quy trình khảo nghiệm, kiểm định giống vật nuôi - Phần 4: Giống bò đưa ra các yêu cầu chung đối với hoạt động khảo nghiệm, kiểm định và kiểm tra năng suất cá thể được thực hiện tại cơ sở có đủ điều kiện đáp ứng theo quy định hiện hành.

Theo tiêu chuẩn, việc chăn nuôi bò trong quá trình khảo nghiệm, kiểm định được thực hiện theo quy trình của đơn vị cung cấp giống hoặc theo quy trình của cơ sở có đủ điều kiện đáp ứng theo quy định.

Đối với quy trình khảo nghiệm, thời gian thực hiện được xác định tùy theo từng nhóm bò. Với bò đực hậu bị giống và bò đực giống, thời gian khảo nghiệm được tính từ khi bắt đầu đưa bò vào khảo nghiệm đến khi kết thúc theo dõi và tất cả các chỉ tiêu đáp ứng theo yêu cầu.

Khảo nghiệm, kiểm định và kiểm tra năng suất cá thể giống bò theo tiêu chuẩn giúp đảm bảo nguồn giống chất lượng, sạch bệnh. (Ảnh minh họa)

Đối với bò cái hậu bị giống và bò cái giống, thời gian khảo nghiệm được tính từ khi bắt đầu đưa bò vào khảo nghiệm, phối giống đến khi kết thúc lứa đẻ thứ hai hoặc đến khi kết thúc theo dõi được tất cả các chỉ tiêu đáp ứng theo yêu cầu. Đối với bò thương phẩm, thời gian khảo nghiệm được tính từ khi bắt đầu đưa bò vào khảo nghiệm đến khi kết thúc theo dõi và các chỉ tiêu đáp ứng theo yêu cầu.

TCVN 13474-4:2026 cũng quy định số lượng bò đưa vào đánh giá đối với từng nhóm. Cụ thể, đối với bò đực hậu bị giống và bò đực giống, số lượng đưa vào đánh giá từ 3 con trở lên đối với mỗi giống.

Các chỉ tiêu khảo nghiệm gồm những đặc điểm về ngoại hình và các chỉ tiêu kỹ thuật. Về ngoại hình, việc kiểm tra, theo dõi tập trung vào hình dáng, màu lông, kết cấu cơ thể, đầu, cổ, vai, ngực, lưng, mông, chân, móng, đuôi, cơ quan sinh dục và các đặc điểm khác đặc thù của giống.

Các chỉ tiêu kỹ thuật được quy định gồm khối lượng 6 tháng tuổi, khối lượng 12 tháng tuổi, khối lượng 18 tháng tuổi và tăng khối lượng, tính bằng gam/con/ngày. Chỉ tiêu tăng khối lượng được theo dõi theo các giai đoạn từ 6 tháng tuổi đến 12 tháng tuổi và từ 13 tháng tuổi đến 18 tháng tuổi.

Theo TCVN 13474-4:2026, kiểm định giống bò chỉ thực hiện khi có yêu cầu theo các chỉ tiêu cụ thể. Quy trình kiểm định được tiến hành theo quy trình khảo nghiệm.

Tiêu chuẩn cũng yêu cầu xác định tỷ lệ mắc các bệnh thông thường. Theo đó, cần theo dõi, ghi chép đầy đủ số lượng bò mắc bệnh thông thường. Đây là các bệnh không thuộc danh mục bệnh động vật phải công bố dịch và danh mục bệnh truyền nhiễm lây giữa động vật và người theo quy định hiện hành.

Tỷ lệ mắc các bệnh thông thường được xác định là tỷ lệ giữa số bò mắc các bệnh thông thường so với tổng số bò đưa vào khảo nghiệm, kiểm định. Bên cạnh các chỉ tiêu trên, tiêu chuẩn quy định việc đánh giá tác hại của giống dựa trên bộ tiêu chí và thang điểm của phần mềm đánh giá nguy cơ đã được công bố.

Về báo cáo kết quả, TCVN 13474-4:2026 quy định phải bao gồm ít nhất các thông tin cần thiết về quá trình khảo nghiệm, kiểm định hoặc kiểm tra năng suất cá thể. Báo cáo phải nêu rõ đơn vị hoặc cơ sở thực hiện, thời gian thực hiện, phương pháp thực hiện, trong đó viện dẫn TCVN 13474-4:2026, cùng với quy trình chăn nuôi được áp dụng.

Ngoài ra, báo cáo phải thể hiện kết quả các chỉ tiêu, so sánh kết quả với yêu cầu của giống hoặc định mức quy định nếu có; phân tích kết quả đạt được theo yêu cầu của hoạt động khảo nghiệm, kiểm định hoặc kiểm tra năng suất cá thể. Các bất thường xảy ra trong quá trình thực hiện, nếu có, cũng phải được ghi nhận chi tiết. Cuối cùng, báo cáo phải có xác nhận của đơn vị thực hiện.

Như vậy, TCVN 13474-4:2026 xây dựng quy trình từ chăn nuôi, xác định thời gian và số lượng bò khảo nghiệm đến theo dõi các chỉ tiêu ngoại hình, khối lượng, tăng khối lượng, bệnh thông thường, đánh giá tác hại của giống và lập báo cáo kết quả.

An Dương