TCVN 13716-3:2025 phép thử tính năng của động cơ và bộ biến tần xe điện

Trong bối cảnh phương tiện giao thông đường bộ chạy điện đang phát triển mạnh tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, yêu cầu kiểm soát chất lượng các bộ phận cấu thành ngày càng trở nên quan trọng. Hệ thống truyền động điện được xem là “trái tim” của xe điện, quyết định trực tiếp đến khả năng vận hành, mức tiêu thụ năng lượng và độ an toàn trong quá trình sử dụng. Trong đó, động cơ điện và bộ biến tần là hai thành phần cốt lõi cần được kiểm soát chặt chẽ về mặt kỹ thuật.

Nhằm chuẩn hóa phương pháp thử nghiệm và đánh giá chất lượng các bộ phận này, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13716-3:2025, tương đương với ISO 21782-3:2019, áp dụng đối với phương tiện giao thông đường bộ chạy điện. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật về thử nghiệm bộ phận động lực điện, tập trung vào động cơ điện và bộ biến tần nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong đánh giá chất lượng sản phẩm.

Theo đó, đối với động cơ điện, tiêu chuẩn yêu cầu tiến hành thử nghiệm trong nhiều điều kiện vận hành khác nhau nhằm mô phỏng sát thực tế sử dụng. Các phép thử tập trung vào khả năng sinh mô-men xoắn, hiệu suất chuyển đổi năng lượng, mức tiêu hao điện năng cũng như độ ổn định khi vận hành liên tục trong thời gian dài. Đồng thời, động cơ cũng phải được đánh giá về khả năng chịu nhiệt, độ rung, độ ồn và độ bền cơ học trong các điều kiện làm việc khắc nghiệt. Những yêu cầu này nhằm bảo đảm động cơ không chỉ đạt hiệu suất cao mà còn duy trì độ ổn định trong suốt vòng đời sản phẩm.

Thử nghiệm bộ phận động lực điện của các phương tiện giao thông đường bộ chạy điện theo tiêu chuẩn giúp đảm bảo an toàn khi lưu thông. Ảnh minh họa

Bên cạnh động cơ, bộ biến tần – bộ phận đóng vai trò điều khiển dòng điện từ pin đến động cơ – cũng được quy định thử nghiệm chặt chẽ. Theo TCVN 13716-3:2025, bộ biến tần phải được đánh giá về khả năng chuyển đổi điện năng, độ chính xác trong điều khiển tốc độ và mô-men xoắn, cũng như hiệu suất hoạt động trong các chế độ tải khác nhau. Ngoài ra, tiêu chuẩn đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đánh giá khả năng hoạt động ổn định của bộ biến tần trong điều kiện nhiệt độ cao, điện áp dao động và môi trường rung động mạnh – những yếu tố thường gặp trong thực tế vận hành phương tiện giao thông.

Đồng thời, bộ biến tần cũng phải đáp ứng các yêu cầu về an toàn điện, bao gồm khả năng bảo vệ quá tải, ngắn mạch và các tình huống bất thường nhằm hạn chế rủi ro cho hệ thống truyền động và người sử dụng. Việc kiểm soát chặt chẽ các yếu tố này được đánh giá là góp phần nâng cao độ an toàn tổng thể của phương tiện.

Theo các chuyên gia, việc áp dụng TCVN 13716-3:2025 không chỉ giúp chuẩn hóa quy trình thử nghiệm mà còn tạo cơ sở kỹ thuật thống nhất để đánh giá chất lượng động cơ và bộ biến tần trên xe điện. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh thị trường xe điện đang mở rộng nhanh chóng, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp sản xuất và lắp ráp trong và ngoài nước.

Việc kiểm soát chặt chẽ chất lượng hệ thống truyền động điện được kỳ vọng sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ hư hỏng trong quá trình vận hành, nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng, đồng thời kéo dài tuổi thọ của phương tiện. Bên cạnh đó, tiêu chuẩn còn góp phần tăng độ tin cậy của sản phẩm, tạo thuận lợi cho hoạt động kiểm tra, chứng nhận chất lượng và lưu thông hàng hóa trên thị trường.

Đáng chú ý, TCVN 13716-3:2025 được xây dựng trên cơ sở tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 21782-3:2019. Điều này giúp các sản phẩm và linh kiện liên quan đến xe điện sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu có thể dễ dàng tiếp cận và đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật quốc tế, qua đó nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong xu hướng chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh, việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật đối với xe điện được xem là yêu cầu tất yếu. Các chuyên gia nhận định, khi hệ thống tiêu chuẩn thử nghiệm được áp dụng đồng bộ và nghiêm ngặt, chất lượng phương tiện sẽ được kiểm soát ngay từ khâu thiết kế, sản xuất đến khi đưa ra thị trường, từ đó góp phần bảo đảm an toàn cho người sử dụng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp ô tô điện.

An Dương