TCVN 14295:2025 về khả năng kháng nấm mốc của màng sơn và lớp phủ

Nấm mốc là một trong những yếu tố có thể xuất hiện trên nhiều bề mặt vật liệu trong điều kiện môi trường có độ ẩm cao. Đối với sơn và lớp phủ, sự sinh trưởng của nấm mốc là vấn đề cần được kiểm tra thông qua các phương pháp thử nghiệm phù hợp nhằm đánh giá khả năng kháng nấm mốc của màng sơn và lớp phủ.

Việc thử nghiệm cần được thực hiện trong điều kiện có kiểm soát, từ khâu chuẩn bị hóa chất, môi trường nuôi cấy, thiết bị, dụng cụ đến việc lựa chọn chủng nấm mốc và theo dõi kết quả. Mỗi yếu tố trong quá trình này đều có vai trò đối với việc tiến hành phép thử và ghi nhận sự sinh trưởng của nấm mốc.

Bên cạnh đó, vi sinh vật nói chung và nấm mốc nói riêng có tính đặc hữu vùng miền, phụ thuộc vào đặc điểm địa lý của từng nơi. Vì vậy, việc lựa chọn các chủng nấm mốc phục vụ thử nghiệm có thể dựa trên từng vùng địa lý nhất định. Các chủng được lựa chọn có thể căn cứ vào những nghiên cứu trước đó về các loại nấm mốc xuất hiện phổ biến trong khu vực hoặc được phân lập trực tiếp từ nơi cần kiểm tra trên cơ sở có sự đồng thuận của các bên liên quan.

Để quy định phương pháp xác định khả năng kháng nấm mốc đối với màng sơn và lớp phủ, TCVN 14295:2025 đã đưa ra phương pháp thử nghiệm gia tốc bốn tuần trên đĩa thạch cùng các yêu cầu liên quan đến quá trình thực hiện và báo cáo kết quả thử nghiệm.

TCVN 14295:2025 cũng lưu ý không đề cập đến tất cả các vấn đề liên quan đến an toàn khi sử dụng. Theo đó, người sử dụng tiêu chuẩn có trách nhiệm thiết lập các nguyên tắc về an toàn và bảo vệ sức khỏe, cũng như xem xét khả năng áp dụng phù hợp với các giới hạn quy định.

Về quy định chung, trừ khi có quy định khác, trong quá trình phân tích chỉ sử dụng các hóa chất và thuốc thử có cấp độ tinh khiết phân tích. Nước sử dụng phải có cấp độ tinh khiết phù hợp với TCVN 4851:1989, tương đương ISO 3696:1987. Các hóa chất sử dụng là hóa chất phân tích theo TCVN 7764:2007.

Tiêu chuẩn quy định yêu cầu đối với môi trường nuôi cấy. Môi trường cần được tiệt trùng bằng thiết bị khử trùng và điều chỉnh để sau quá trình tiệt trùng đạt mức pH theo quy định.

Môi trường nuôi cấy có thể sử dụng Potato Dextrose Agar (PDA) hoặc Malt Agar. Các môi trường nuôi cấy sẵn có trên thị trường ở dạng đĩa hoặc dạng bột cũng có thể được sử dụng nhưng phải tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất. Ngoài ra, tiêu chuẩn cũng cho phép sử dụng môi trường khoáng dinh dưỡng.

Yêu cầu về thiết bị và lựa chọn nấm mốc thử nghiệm, để thực hiện phép thử, TCVN 14295:2025 quy định sử dụng các thiết bị, dụng cụ cần thiết, bao gồm cân phân tích, tủ nuôi cấy, tủ lạnh, đĩa Petri, thiết bị khử trùng cùng các dụng cụ như cọ sơn, que cấy, que gạt và tăm bông vô trùng. Tiêu chuẩn cũng quy định sử dụng vật liệu nền như giấy lọc có thể làm từ xenlulo, sợi thủy tinh hoặc vật liệu phù hợp khác để phục vụ quá trình thử nghiệm.

Đáng chú ý, việc lựa chọn chủng nấm mốc có thể căn cứ vào đặc điểm của từng khu vực. Do nấm mốc có tính đặc hữu vùng cao, các chủng sử dụng trong thử nghiệm có thể được lựa chọn dựa trên những nghiên cứu trước đó về các chủng nấm mốc phổ biến tại khu vực hoặc sử dụng các chủng được phân lập trực tiếp từ nơi cần kiểm tra. Việc lựa chọn này được thực hiện trên cơ sở có sự đồng thuận của các bên liên quan.

TCVN 14295:2025 cũng quy định các nội dung cần được thể hiện trong báo cáo kết quả thử nghiệm. Trước hết, báo cáo cần viện dẫn tiêu chuẩn này. Các thông tin về quá trình thử nghiệm cần được ghi nhận, gồm ngày thử nghiệm, loài nấm mốc được sử dụng, điều kiện ủ và tốc độ lây lan. Báo cáo cũng cần nêu rõ loại mẫu sơn hoặc lớp phủ được thử nghiệm.

Trong trường hợp thực hiện phép thử so sánh kết quả nuôi cấy trong điều kiện có chứa dưỡng chất và không chứa dưỡng chất, cần ghi rõ độ dày của lớp phủ. Nếu trước khi thử nghiệm khả năng kháng nấm mốc có thực hiện các phương pháp thử nghiệm gia tốc, báo cáo phải mô tả đầy đủ tên phương pháp, chu kỳ thực hiện, thời gian của mỗi chu kỳ và thiết bị được sử dụng.

Kết quả quan sát sự sinh trưởng của nấm mốc cần được ghi nhận hằng tuần, bao gồm ngày, tháng và các ghi chú về những sự cố bất thường nếu có. Báo cáo đồng thời phải đánh giá mức độ kháng nấm mốc theo bảng xếp hạng sự sinh trưởng đối với mỗi lần thử nghiệm lặp lại. Ngoài ra, báo cáo cần thể hiện ngày xuất báo cáo kết quả, tên phòng thí nghiệm, tên và chữ ký của người đứng đầu phòng thí nghiệm theo quy định của tiêu chuẩn.

An Dương