Thủy sản xuất khẩu: Chuẩn hóa chất lượng để giữ thị trường

Đáp ứng yêu cầu chất lượng để giữ vững thị trường

Thủy sản Việt Nam được xuất khẩu sang nhiều thị trường, trong đó có những thị trường khắt khe như Liên minh châu Âu (EU) và Hoa Kỳ. Mỗi thị trường có những quy định riêng về an toàn thực phẩm, kiểm soát chất lượng và hồ sơ sản phẩm, vì vậy, doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ yêu cầu của thị trường nhập khẩu đối với từng mặt hàng, thay vì áp dụng một quy trình chung cho tất cả sản phẩm.

Theo Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách Công Thương thuộc Bộ Công Thương, các yêu cầu của EU đối với thủy sản nhập khẩu tập trung vào những nội dung như an toàn thực phẩm, kiểm soát nguồn gốc và truy xuất xuất xứ. Đây là những vấn đề doanh nghiệp cần quan tâm khi xây dựng kế hoạch sản xuất, chế biến và xuất khẩu.

Trong quá trình sản xuất, an toàn thực phẩm là yêu cầu xuyên suốt, từ nguyên liệu đầu vào đến chế biến, bảo quản và vận chuyển. Nếu một công đoạn không được kiểm soát tốt, chất lượng thành phẩm có thể bị ảnh hưởng. Do đó, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình kiểm soát phù hợp, lưu giữ hồ sơ sản xuất và thực hiện kiểm tra theo yêu cầu đối với sản phẩm, thị trường tương ứng.

Để tiếp cận thị trường quốc tế, thủy sản Việt Nam không chỉ cần bảo đảm chất lượng mà còn phải đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc.

Luật An toàn thực phẩm quy định tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải chịu trách nhiệm về an toàn đối với thực phẩm do mình sản xuất, kinh doanh. Nguyên tắc này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp chủ động kiểm soát chất lượng, thay vì chỉ kiểm tra sản phẩm ở khâu cuối cùng trước khi xuất khẩu.

Đối với thị trường Hoa Kỳ, doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cũng cần chú ý đến yêu cầu về hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm và điều kiện nhập khẩu. Theo thông tin từ cơ quan chức năng, Hoa Kỳ tăng cường kiểm soát thủy sản nhập khẩu, trong đó có các nội dung liên quan đến an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và môi trường. Những yêu cầu này đòi hỏi doanh nghiệp thường xuyên cập nhật thông tin, rà soát quy trình và chuẩn bị hồ sơ phù hợp.

Việc không đáp ứng yêu cầu của thị trường có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình thông quan, phát sinh chi phí kiểm tra, lưu kho hoặc xử lý lô hàng. Vì vậy, tìm hiểu quy định trước khi ký hợp đồng và tổ chức sản xuất có ý nghĩa quan trọng. Doanh nghiệp cũng cần trao đổi rõ với đối tác về tiêu chí chất lượng, phương pháp kiểm tra và hồ sơ cần cung cấp để hạn chế những khác biệt trong quá trình giao nhận.

Truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn – nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh

Bên cạnh an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc là nội dung quan trọng đối với thủy sản xuất khẩu. Thông tin về nguyên liệu, cơ sở sản xuất, quá trình chế biến và phân phối cần được quản lý để có thể xác định nguồn gốc sản phẩm khi cần thiết. Đối với thủy sản khai thác, việc lưu giữ thông tin liên quan đến hoạt động khai thác và thu mua còn góp phần chứng minh tính hợp pháp của nguồn nguyên liệu.

Theo đó, thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang EU phải quan tâm đến các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và khai thác bền vững. Đây là vấn đề gắn với trách nhiệm của nhiều chủ thể trong chuỗi cung ứng, từ ngư dân, cơ sở thu mua đến doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu.

Khi thông tin được ghi chép đầy đủ và thống nhất, doanh nghiệp có điều kiện kiểm soát tốt hơn quá trình sản xuất, nhanh chóng xác định nguyên nhân nếu phát sinh vấn đề về chất lượng và thực hiện truy xuất khi cần. Ngược lại, hồ sơ thiếu đồng bộ có thể gây khó khăn trong việc chứng minh nguồn gốc, làm tăng thời gian xử lý và ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng.

Vì vậy, đầu tư cho hệ thống quản lý dữ liệu và truy xuất nguồn gốc không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của đối tác mà còn giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý. Đây cũng là cơ sở để tăng tính minh bạch trong chuỗi cung ứng và củng cố niềm tin của khách hàng.

Ngoài các quy định bắt buộc, doanh nghiệp có thể nghiên cứu áp dụng tiêu chuẩn và hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với sản phẩm, năng lực sản xuất và yêu cầu của khách hàng. Việc áp dụng tiêu chuẩn cần dựa trên nhu cầu thực tế, tránh chạy theo chứng nhận khi chưa xác định rõ lợi ích hoặc phạm vi áp dụng.

Tiêu chuẩn có thể giúp doanh nghiệp thống nhất yêu cầu kỹ thuật, kiểm soát quy trình và duy trì tính ổn định của sản phẩm. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ tiêu chuẩn tự nguyện với quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc và quy định riêng của thị trường nhập khẩu. Một chứng nhận không mặc nhiên thay thế các điều kiện pháp lý cần đáp ứng khi xuất khẩu.

Cẩm Anh