Tiêu chuẩn chất lượng góp phần nâng cao giá trị gạo xuất khẩu Việt Nam

Tiêu chuẩn tạo cơ sở kiểm soát chất lượng gạo

Gạo xuất khẩu cần đáp ứng yêu cầu về đặc tính sản phẩm, chất lượng và an toàn thực phẩm. Để kiểm soát những yếu tố này, doanh nghiệp có thể căn cứ vào tiêu chuẩn quốc gia phù hợp với từng dòng gạo, đồng thời thực hiện các quy định bắt buộc của pháp luật và yêu cầu trong hợp đồng với đối tác.

Theo TCVN 11888:2017, áp dụng đối với gạo trắng thuộc loài Oryza sativa L., không áp dụng cho gạo nếp, gạo thơm trắng thuộc giống lúa thơm và các sản phẩm chế biến từ gạo. Việc xác định đúng phạm vi áp dụng giúp doanh nghiệp lựa chọn căn cứ đánh giá phù hợp với sản phẩm thực tế.

Kiểm soát chất lượng từ khâu chế biến, bảo quản đến đóng gói góp phần bảo đảm gạo xuất khẩu đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Đối với gạo thơm trắng, TCVN 11889:2017 là tiêu chuẩn quốc gia dành cho loại sản phẩm này, áp dụng đối với gạo thơm trắng thuộc loài Oryza sativa L. có hương thơm tự nhiên. Tiêu chuẩn giúp xác định căn cứ kỹ thuật phù hợp khi đánh giá sản phẩm gạo thơm. Doanh nghiệp cần phân biệt rõ nhóm gạo xuất khẩu để tránh áp dụng nhầm tiêu chuẩn, đồng thời đối chiếu yêu cầu cụ thể của khách hàng về đặc tính và chất lượng sản phẩm.

Bên cạnh tiêu chuẩn đối với thành phẩm, TCVN 11890:2017 cũng đề cập đến thực hành vệ sinh và an toàn thực phẩm trong quá trình xay xát, bảo quản thóc gạo, từ tiếp nhận nguyên liệu, làm khô, làm sạch, bóc vỏ trấu, xát cám, đánh bóng, phân loại đến đóng gói, bảo quản và vận chuyển. Kiểm soát tốt các công đoạn này góp phần duy trì chất lượng và bảo đảm an toàn cho sản phẩm.

Trong sản xuất thực tế, chất lượng gạo chịu ảnh hưởng từ nguyên liệu đầu vào và quá trình chế biến. Vì vậy, doanh nghiệp cần chú trọng kiểm soát nguồn thóc, điều kiện phơi sấy, vệ sinh thiết bị, phân loại và bảo quản. Việc duy trì quy trình phù hợp giúp hạn chế nguy cơ lẫn tạp chất, nhiễm bẩn hoặc suy giảm chất lượng trong quá trình lưu kho. Đồng thời, kiểm tra chất lượng theo từng lô hàng giúp doanh nghiệp phát hiện sớm những điểm chưa phù hợp trước khi giao hàng.

Cần phân biệt tiêu chuẩn quốc gia với quy chuẩn kỹ thuật. Theo pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn về nguyên tắc được áp dụng tự nguyện, trừ trường hợp được viện dẫn bắt buộc theo quy định pháp luật hoặc thuộc trường hợp pháp luật quy định phải áp dụng. Doanh nghiệp cần xác định rõ tiêu chuẩn được lựa chọn, quy chuẩn kỹ thuật liên quan và các yêu cầu bắt buộc đối với sản phẩm. Đối với xuất khẩu, tiêu chuẩn còn có thể trở thành căn cứ thực hiện hợp đồng khi được các bên thống nhất áp dụng.

Đáp ứng yêu cầu thị trường, nâng cao sức cạnh tranh

Bên cạnh việc lựa chọn tiêu chuẩn phù hợp, doanh nghiệp xuất khẩu gạo cần đáp ứng các quy định về an toàn thực phẩm của thị trường nhập khẩu. Những yêu cầu liên quan đến dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, chất gây ô nhiễm, ghi nhãn và bao bì có thể khác nhau giữa các quốc gia. Vì vậy, tìm hiểu quy định của thị trường đích là bước cần thiết trước khi tổ chức sản xuất và hoàn thiện đơn hàng.

Kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật là một nội dung quan trọng trong bảo đảm an toàn thực phẩm đối với gạo. Doanh nghiệp cần phối hợp với vùng nguyên liệu để quản lý việc sử dụng thuốc trong canh tác, đồng thời cập nhật giới hạn dư lượng áp dụng tại thị trường nhập khẩu. Khi cần thiết, việc lấy mẫu và thử nghiệm giúp đánh giá mức độ đáp ứng của sản phẩm trước khi xuất hàng. Doanh nghiệp không nên mặc định giới hạn cho phép tại Việt Nam giống với quy định của tất cả thị trường nhập khẩu.

Truy xuất nguồn gốc cũng góp phần nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng. Việc lưu giữ thông tin về vùng nguyên liệu, cơ sở chế biến, quá trình bảo quản và lô hàng xuất khẩu giúp doanh nghiệp đối chiếu hồ sơ, xác định nguồn phát sinh vấn đề và phối hợp xử lý khi có yêu cầu. Điều 7 Luật An toàn thực phẩm quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất thực phẩm trong việc lưu giữ hồ sơ, mẫu thực phẩm và thông tin cần thiết phục vụ truy xuất nguồn gốc theo quy định. Đây là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp tổ chức quản lý thông tin sản phẩm có hệ thống.

Nhãn và bao bì cũng cần được kiểm tra trước khi đóng gói hàng xuất khẩu. Thông tin thể hiện trên sản phẩm phải phù hợp với quy định áp dụng và yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Doanh nghiệp cần thống nhất với đối tác về tên hàng, quy cách, khối lượng, thông tin xuất xứ và những nội dung bắt buộc khác theo từng trường hợp. Việc kiểm tra trước giúp hạn chế sai sót về thông tin hàng hóa và tránh phát sinh chi phí chỉnh sửa khi lô hàng đã hoàn thiện.

Nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu cần được thực hiện xuyên suốt từ vùng nguyên liệu đến chế biến, bảo quản và giao hàng. Việc lựa chọn đúng tiêu chuẩn, duy trì quy trình kiểm soát và cập nhật quy định của thị trường giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ sản phẩm không đáp ứng yêu cầu. Khi chất lượng được duy trì ổn định, hồ sơ sản phẩm minh bạch và các cam kết với đối tác được thực hiện đầy đủ, gạo Việt Nam sẽ có thêm cơ sở để củng cố uy tín và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Cẩm Anh