Tiêu chuẩn ISO 25500 - Chìa khóa giải quyết vấn đề dữ liệu phức tạp nhất thế giới

Trong nhiều thập kỷ, chuỗi cung ứng toàn cầu vận hành trên nền tảng của hàng loạt hệ thống dữ liệu phân mảnh và thiếu kết nối. Mỗi doanh nghiệp sử dụng một chuẩn dữ liệu riêng, một phương thức quản trị riêng cùng các tiêu chí xác thực khác nhau, khiến thông tin giữa các bên khó đồng bộ và gần như không thể “giao tiếp” liền mạch. Hệ quả là tình trạng sai lệch dữ liệu, chậm trễ trong xử lý và thiếu minh bạch liên tục xảy ra, trở thành một trong những “điểm nghẽn” nan giải nhất của nền kinh tế số hiện đại.

Vấn đề này càng bộc lộ rõ khi trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng ngày càng sâu rộng trong logistics, sản xuất và thương mại quốc tế. Dù sở hữu khả năng xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ với tốc độ vượt xa con người, AI lại phụ thuộc hoàn toàn vào độ chính xác và tính nhất quán của dữ liệu đầu vào. Chỉ cần dữ liệu thiếu đồng bộ, sai lệch hoặc không đáng tin cậy, các hệ thống AI cũng có thể đưa ra những phân tích và quyết định sai lầm, kéo theo rủi ro lớn cho toàn bộ chuỗi vận hành.

Đại dịch COVID-19 được xem là phép thử lớn nhất đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong giai đoạn đứt gãy vận tải và thiếu hụt nguyên liệu, nhiều doanh nghiệp buộc phải tìm kiếm nhà cung ứng mới trong thời gian rất ngắn. Tuy nhiên, việc xác minh thông tin đối tác, kiểm tra dữ liệu hàng hóa hay truy xuất nguồn gốc gặp rất nhiều khó khăn do các hệ thống không thể kết nối với nhau. 

ISO 25500 được phát triển nhằm xây dựng một khuôn khổ dữ liệu thống nhất cho chuỗi cung ứng toàn cầu.

Từ thực tế đó, tiêu chuẩn ISO 25500 do tổ chức ISO ban hành, được xây dựng nhằm tạo ra một “ngôn ngữ chung” cho dữ liệu chuỗi cung ứng. Mục tiêu của tiêu chuẩn không chỉ dừng ở việc chuẩn hóa dữ liệu, mà còn giúp tăng khả năng xác thực, đảm bảo độ tin cậy và nâng cao khả năng tương tác giữa các hệ thống số.

Điểm quan trọng của ISO 25500 nằm ở tư duy “chuẩn hóa ngay từ đầu”. Thay vì để dữ liệu phát sinh rồi mới xử lý, tiêu chuẩn hướng doanh nghiệp tới việc xây dựng dữ liệu theo cấu trúc thống nhất ngay trong quá trình tạo lập. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các hệ thống AI và các tác nhân AI tự động, vốn cần dữ liệu rõ ràng, chính xác và có thể đọc hiểu được giữa nhiều nền tảng khác nhau.

Theo đó, tiêu chuẩn mới tập trung giải quyết ba vấn đề cốt lõi của chuỗi cung ứng hiện đại.

Thứ nhất là chất lượng dữ liệu. Nhiều doanh nghiệp hiện vẫn lưu trữ dữ liệu theo cách thủ công hoặc phân tán ở nhiều hệ thống khác nhau, dẫn đến tình trạng sai lệch và thiếu đồng nhất.

Thứ hai là vấn đề niềm tin. Trong môi trường thương mại toàn cầu, việc xác thực danh tính doanh nghiệp, chứng nhận sản phẩm hay nguồn gốc hàng hóa đang ngày càng trở nên khó khăn, đặc biệt khi AI có thể tạo ra các dữ liệu giả mạo tinh vi.

Thứ ba là khả năng tương tác giữa các hệ thống. Một doanh nghiệp có thể sử dụng phần mềm quản trị khác hoàn toàn với đối tác hoặc cơ quan quản lý. Nếu không có tiêu chuẩn chung, dữ liệu sẽ phải chuyển đổi liên tục, gây tốn kém và dễ phát sinh lỗi.

Giới chuyên gia nhận định, nếu được triển khai rộng rãi, ISO 25500 có thể trở thành nền tảng cho thế hệ chuỗi cung ứng số mới có thể lưu chuyển xuyên suốt giữa doanh nghiệp, nhà cung ứng, đơn vị logistics và cơ quan quản lý mà không cần xử lý thủ công.

Không chỉ giúp nâng cao hiệu quả vận hành, tiêu chuẩn này còn mở ra khả năng ứng dụng AI ở quy mô lớn hơn trong công nghiệp và thương mại. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và đáng tin cậy, AI mới có thể tự động phân tích, dự báo và đưa ra quyết định với độ chính xác cao.

Sự xuất hiện của ISO 25500 cũng phản ánh xu hướng toàn cầu trong việc xây dựng các tiêu chuẩn cho nền kinh tế số. Trong vài năm gần đây, Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) liên tục thúc đẩy các bộ tiêu chuẩn liên quan đến AI, quản trị dữ liệu, bảo mật thông tin và tính minh bạch của chuỗi cung ứng.

Bảo Linh