Vì sao nước hoa chính hãng phải vượt qua nhiều tiêu chuẩn kiểm soát?

Nhức nhối nước hoa giả

Thời gian qua, các cơ quan chức năng đã phát hiện, xử lý nhiều đường dây sản xuất hàng giả là nước hoa với quy mô lớn. Điểm chung của các vụ việc là các đối tượng không nhập khẩu nước hoa thành phẩm mà tự pha chế từ cồn, dung môi, hương liệu rồi sang chiết vào các chai mang thương hiệu nổi tiếng trước khi đưa lên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội.

Mới đây, Công an tỉnh Thanh Hóa đã triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán nước hoa giả quy mô lớn, khởi tố 13 bị can về các hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả và trốn thuế. Khám xét nhiều địa điểm, lực lượng chức năng thu giữ hơn 650 chai nước hoa thành phẩm, hơn 1.500 chai nước hoa chiết cùng hàng trăm lít hóa chất, cồn và hương liệu dùng để pha chế.

Trước đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an TP Cần Thơ cũng khởi tố Lê Văn Hải và Vũ Thanh Thủy vì sản xuất nước hoa giả. Theo điều tra, các đối tượng thành lập doanh nghiệp kinh doanh nước hoa, đăng ký công bố sản phẩm nhằm tạo vỏ bọc hợp pháp, nhưng thực tế lại mua tinh mùi, hóa chất trôi nổi rồi pha chế tại cơ sở sản xuất để bán ra thị trường.

Hai vụ việc cho thấy thủ đoạn làm giả ngày càng chuyên nghiệp. Không chỉ làm giả bao bì, tem nhãn, các đối tượng còn lợi dụng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử để quảng cáo dưới danh nghĩa "hàng xách tay", "hàng thanh lý", "sale sâu", khiến người tiêu dùng rất khó nhận biết.

Theo các chuyên gia mỹ phẩm, nước hoa là sản phẩm được xịt trực tiếp lên da và hít vào qua đường hô hấp. Vì vậy, chất lượng nguyên liệu và quy trình sản xuất quyết định mức độ an toàn của sản phẩm. 

Theo PGS. TS Trần Hồng Côn, Khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội), nước hoa giả thường được pha chế từ cồn công nghiệp, hương liệu và hóa chất không rõ nguồn gốc nên tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe. Nếu chứa các hóa chất công nghiệp hoặc chất bị cấm sử dụng trong mỹ phẩm, sản phẩm có thể gây viêm da, kích ứng, tổn thương lỗ chân lông. Khi sử dụng thường xuyên, người dùng còn có nguy cơ bị ảnh hưởng đến hệ hô hấp. Một số loại nước hoa giả sau khi bay hết mùi hương còn để lại mùi khó chịu hoặc gây nấm mốc trên da.

Đồng quan điểm, bác sĩ Nguyễn Tiến Thành, thành viên Hội Da liễu Việt Nam cho biết, nước hoa giả thường không trải qua quy trình kiểm định an toàn như các sản phẩm chính hãng. Các thành phần tạo mùi, chất bảo quản hoặc dung môi không đạt chuẩn có thể gây viêm da tiếp xúc, nổi mẩn đỏ, bỏng rát, đồng thời làm trầm trọng hơn các bệnh lý như viêm da cơ địa, mề đay hoặc hen phế quản. Đáng lo ngại hơn, một số hóa chất có khả năng thẩm thấu qua da và tích lũy trong cơ thể, làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến hệ nội tiết, gan, thận và đường hô hấp nếu tiếp xúc trong thời gian dài.

Theo bác sĩ Thành, thực tế lâm sàng đã ghi nhận nhiều trường hợp người bệnh bị viêm da vùng cổ, cổ tay hoặc sau tai – những vị trí thường xịt nước hoa sau khi sử dụng các sản phẩm mua trên mạng với giá rẻ. Không ít trường hợp phải điều trị nhiều tuần do viêm da dị ứng, thậm chí xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, khó thở, tức ngực khi hít phải mùi hương có nồng độ hóa chất cao.

Nước hoa chính hãng phải vượt qua nhiều "hàng rào" kiểm soát chất lượng

Khác với các sản phẩm pha chế thủ công từ cồn và hương liệu trôi nổi, nước hoa chính hãng phải trải qua quy trình nghiên cứu, sản xuất và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt trước khi đưa ra thị trường.

Ở phạm vi quốc tế, các doanh nghiệp sản xuất nước hoa uy tín thường tuân thủ Tiêu chuẩn IFRA (Hiệp hội Hương liệu Quốc tế). Tiêu chuẩn này quy định rõ các thành phần được phép sử dụng, giới hạn nồng độ của từng chất tạo hương và liên tục được cập nhật dựa trên các nghiên cứu khoa học nhằm giảm nguy cơ gây kích ứng, dị ứng hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe người sử dụng.

Bên cạnh đó, nhiều nhà sản xuất áp dụng ISO 22716:2007 về Thực hành tốt sản xuất mỹ phẩm (GMP) để kiểm soát toàn bộ quy trình từ lựa chọn nguyên liệu, điều kiện nhà xưởng, thiết bị, sản xuất, đóng gói đến bảo quản và truy xuất nguồn gốc. Với các sản phẩm xuất khẩu sang châu Âu, việc đáp ứng Quy định REACH về quản lý hóa chất cũng là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm các thành phần sử dụng an toàn cho con người và môi trường.

Tại Việt Nam, nước hoa được quản lý như một sản phẩm mỹ phẩm. Theo Thông tư số 06/2011/TT-BYT của Bộ Y tế, trước khi lưu hành, sản phẩm phải được công bố, ghi nhãn đúng quy định và doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về chất lượng, độ an toàn của sản phẩm trong suốt quá trình lưu thông. Các cơ sở sản xuất cũng được khuyến khích áp dụng Hướng dẫn Thực hành tốt sản xuất mỹ phẩm ASEAN (CGMP-ASEAN) để kiểm soát điều kiện sản xuất và bảo đảm chất lượng đồng đều giữa các lô sản phẩm.

Ngoài việc kiểm soát nguyên liệu và quy trình sản xuất, yếu tố an toàn vi sinh cũng được đặc biệt coi trọng. Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13634:2023 (ISO 17516:2014) - Mỹ phẩm - Vi sinh vật - Giới hạn vi sinh vật quy định mức giới hạn đối với các vi sinh vật có thể xuất hiện trong thành phẩm mỹ phẩm. Theo đó, mỹ phẩm không bắt buộc vô khuẩn nhưng phải được sản xuất trong điều kiện vệ sinh nghiêm ngặt, bảo đảm không chứa lượng vi sinh vật vượt ngưỡng cho phép hoặc các chủng có khả năng ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm và sức khỏe người sử dụng.

Đối với những sản phẩm được đánh giá có nguy cơ nhiễm vi sinh vật rất thấp theo TCVN 13641:2023 (ISO 29621), doanh nghiệp có thể không phải kiểm tra vi sinh định kỳ nếu chứng minh được sản phẩm không tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển. Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm mỹ phẩm luôn duy trì chất lượng ổn định, an toàn trong suốt thời gian lưu thông và sử dụng.

Theo các chuyên gia, nước hoa giả được pha chế từ cồn, hương liệu và hóa chất không rõ nguồn gốc gần như không thể đáp ứng đầy đủ những yêu cầu về kiểm soát nguyên liệu, điều kiện sản xuất, giới hạn vi sinh và đánh giá an toàn như các sản phẩm chính hãng. Vì vậy, người tiêu dùng không nên chỉ nhìn vào mức giá hay hình thức bên ngoài mà cần ưu tiên lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được công bố theo quy định và phân phối bởi các đơn vị uy tín để giảm thiểu nguy cơ mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng.

An Dương