Chất lượng vật liệu xây dựng ảnh hưởng ngôi nhà thế nào?

Xi măng, cát, đá không chỉ cần “nhìn là biết”

Với xi măng, người sử dụng cần quan tâm trước tiên không chỉ là thương hiệu hay giá bán mà là loại xi măng có phù hợp mục đích sử dụng hay không. TCVN 6260:2020 quy định yêu cầu kỹ thuật đối với xi măng poóc lăng hỗn hợp, trong khi TCVN 2682:2020 áp dụng đối với xi măng poóc lăng thông dụng. Các tiêu chuẩn này đề cập đến những chỉ tiêu như độ mịn, cường độ, thời gian đông kết và độ ổn định thể tích.

Do đó, khi mua xi măng, người sử dụng cần xác định đúng loại sản phẩm và đối chiếu với yêu cầu của công trình, thay vì chỉ chọn theo thói quen hoặc giá rẻ.

Tương tự là cát. Một xe cát nhìn sạch bằng mắt thường chưa thể khẳng định đã đạt yêu cầu. Theo TCVN 7570:2006, cát dùng làm cốt liệu cho bê tông và vữa được xem xét qua nhiều chỉ tiêu, trong đó có thành phần hạt, hàm lượng sét cục, bụi, bùn, sét, tạp chất hữu cơ, ion clorua và khả năng phản ứng kiềm, silic. Với cát nghiền, TCVN 9205:2012 quy định các yêu cầu kỹ thuật khi sử dụng cho bê tông và vữa.

Đá dăm, sỏi cũng không đơn giản là chọn đúng kích thước rồi đưa vào công trình. TCVN 7570:2006 quy định nhiều yêu cầu đối với cốt liệu lớn, liên quan đến độ hút nước, hàm lượng bụi, bùn, sét, độ nén dập, độ hao mòn, hạt thoi dẹt, khả năng phản ứng kiềm, silic và hàm lượng clorua. Những yêu cầu này cho thấy chất lượng vật liệu xây dựng không phải lúc nào cũng có thể nhận biết bằng mắt. Với những công trình cần kiểm soát chặt, hồ sơ chất lượng hoặc kết quả thử nghiệm sẽ là căn cứ đáng tin cậy hơn đánh giá cảm quan.

Vật liệu tốt cần đi cùng cấp phối và thi công đúng

Có vật liệu đạt yêu cầu mới chỉ là bước đầu. Chất lượng bê tông còn phụ thuộc vào tỷ lệ phối trộn giữa xi măng, cát, đá, nước và phụ gia nếu có; cùng với đó là quá trình trộn, vận chuyển, đổ, đầm và bảo dưỡng.

Nếu cấp phối không phù hợp hoặc thi công không đúng yêu cầu, vật liệu tốt cũng khó phát huy đầy đủ đặc tính. Đây là lý do các yêu cầu đối với bê tông thường phải được xem xét đồng thời với những tiêu chuẩn liên quan đến xi măng, cốt liệu, nước, phụ gia và phương pháp thử. TCVN 14334:2025 về kết cấu bê tông khối lớn - thi công và nghiệm thu cũng viện dẫn các tiêu chuẩn liên quan đến những vật liệu này.

Với chủ nhà, cách kiểm soát thực tế nhất là lựa chọn nguồn cung rõ ràng, yêu cầu thông tin về tên, loại, nguồn gốc và hồ sơ chất lượng của vật liệu. Khi có nghi ngờ hoặc công trình có yêu cầu cao, việc lấy mẫu và thử nghiệm theo phương pháp tiêu chuẩn sẽ cho cơ sở đánh giá chắc chắn hơn. TCVN 7572-1:2006 quy định phương pháp lấy mẫu cốt liệu nhỏ và lớn để xác định các đặc tính kỹ thuật.

Một điểm cũng cần phân biệt là TCVN và quy chuẩn kỹ thuật không phải một. Không phải mọi tiêu chuẩn đều mặc nhiên bắt buộc áp dụng trong mọi trường hợp; yêu cầu bắt buộc cần căn cứ vào quy chuẩn kỹ thuật và quy định pháp luật có liên quan. Xây nhà là khoản đầu tư lớn, vì vậy tiết kiệm chi phí vật liệu là điều dễ hiểu. Nhưng tiết kiệm không nên đồng nghĩa với lựa chọn vật liệu không rõ chất lượng. Xi măng đúng loại, cát và đá phù hợp yêu cầu kỹ thuật, cùng với cấp phối và thi công đúng thiết kế, sẽ giúp giảm rủi ro và tạo nền tảng cho chất lượng, độ bền của công trình.

An Nguyên