Cao Bằng nâng cao năng lực quản lý tiêu chuẩn, chất lượng từ cơ sở

Cùng với quá trình phát triển sản phẩm hàng hóa, đặc biệt là nông sản, OCOP và sản phẩm đặc sản, yêu cầu bảo đảm chất lượng ngày càng trở nên rõ nét tại Cao Bằng. Sản phẩm muốn mở rộng thị trường không chỉ cần có lợi thế về nguyên liệu hay đặc trưng địa phương mà còn phải đáp ứng các yêu cầu về tiêu chuẩn, ghi nhãn, truy xuất nguồn gốc và các quy định liên quan đến chất lượng hàng hóa.

Thực tế Cao Bằng đang từng bước nâng năng lực quản lý tiêu chuẩn, chất lượng và hướng dẫn nghiệp vụ kiểm tra về chất lượng năm 2026 gắn với hoạt động sản xuất cho thấy quy mô sản phẩm địa phương đã được mở rộng đáng kể. Toàn tỉnh hiện có 174 sản phẩm OCOP được công nhận, gồm 10 sản phẩm 4 sao và 164 sản phẩm 3 sao, với 118 chủ thể tham gia. Chương trình đang góp phần chuyển hoạt động sản xuất từ quy mô nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, chú trọng hơn đến chất lượng, xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc.

Tuy nhiên, khi số lượng sản phẩm và chủ thể tăng lên, yêu cầu đặt ra không chỉ là tạo thêm sản phẩm mà phải duy trì và nâng cao chất lượng một cách ổn định. Điều này đòi hỏi công tác quản lý nhà nước về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và chất lượng sản phẩm, hàng hóa phải được triển khai đồng bộ từ cấp tỉnh đến cơ sở.

Cao Bằng đang từng bước nâng cao năng lực quản lý tiêu chuẩn, chất lượng gắn với hoạt động sản xuất để tạo ra các sản phẩm hàng hóa có giá trị kinh tế cao. Ảnh minh họa

Một trong những vấn đề được Cao Bằng chú trọng là nâng năng lực cho đội ngũ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ quản lý tại xã, phường. Đây là cấp gần với hộ sản xuất, hợp tác xã và cơ sở kinh doanh, đồng thời có vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn các chủ thể thực hiện những yêu cầu cơ bản về chất lượng hàng hóa.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ Cao Bằng, nội dung nghiệp vụ cần được quan tâm gồm tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, quản lý chất lượng sản phẩm hàng hóa, kiểm tra chất lượng, đánh giá sự phù hợp, công bố hợp chuẩn, công bố hợp quy và trách nhiệm của chính quyền cấp xã, phường. Đây cũng là những nội dung được cập nhật trong chương trình bồi dưỡng kiến thức về tiêu chuẩn, chất lượng và nghiệp vụ kiểm tra chất lượng năm 2026.

Đáng chú ý, định hướng của Sở Khoa học và Công nghệ không dừng ở việc trang bị kiến thức chung mà hướng tới khả năng triển khai tại địa bàn. Cán bộ cấp xã, phường được yêu cầu tham mưu cho chính quyền địa phương thực hiện nhiệm vụ quản lý chất lượng, đồng thời làm cầu nối hướng dẫn hộ sản xuất, hợp tác xã áp dụng tiêu chuẩn cơ sở, ghi nhãn hàng hóa và đăng ký truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm OCOP, nông sản đặc sản.

Cách tiếp cận này có ý nghĩa trong bối cảnh nhiều sản phẩm của Cao Bằng được hình thành từ các hộ sản xuất, hợp tác xã và cơ sở quy mô nhỏ. Khi những yêu cầu về chất lượng được hướng dẫn ngay tại cơ sở, các chủ thể sẽ có điều kiện chủ động hơn trong chuẩn hóa sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.

Cao Bằng có nhiều sản phẩm nông nghiệp đặc hữu nhưng giá trị gia tăng vẫn còn dư địa để cải thiện. Một số tài liệu của tỉnh chỉ ra hướng phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị, tăng cường chế biến, chuẩn hóa chất lượng và truy xuất nguồn gốc nhằm nâng khả năng cạnh tranh. Đến hết năm 2025, tỉnh có 174 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên; khoảng 750 ha cây trồng được sản xuất theo quy trình hữu cơ hoặc hướng hữu cơ, 92,6 ha cây trồng và 85 đơn vị vật nuôi được chứng nhận VietGAP.

Những kết quả này cho thấy tiêu chuẩn hóa đang dần trở thành một phần của quá trình chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa. Với các sản phẩm đặc sản, việc kiểm soát chất lượng, ghi nhãn và truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu quản lý mà còn góp phần tạo niềm tin cho người tiêu dùng và nâng giá trị thương hiệu địa phương.

Ở cấp doanh nghiệp và hợp tác xã, việc áp dụng tiêu chuẩn cũng cần gắn với cải tiến quy trình sản xuất, quản lý nguyên liệu và kiểm soát chất lượng ổn định. Một số mô hình kinh tế tập thể tại Cao Bằng hiện được định hướng hỗ trợ chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao năng lực quản trị, phát triển sản phẩm OCOP và truy xuất nguồn gốc.

Từ yêu cầu thực tế, Cao Bằng đang đặt vấn đề tiêu chuẩn hóa trong mối liên hệ rộng hơn với phát triển kinh tế - xã hội. Các sở, ngành được định hướng phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ rà soát nhu cầu xây dựng quy chuẩn kỹ thuật địa phương; đồng thời từng bước lồng ghép các chỉ tiêu về tiêu chuẩn hóa, năng suất chất lượng và hệ thống quản lý TCVN ISO 9001:2015, ISO 18091:2020 vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm.

Điều này cho thấy quản lý tiêu chuẩn, chất lượng không chỉ là nhiệm vụ kiểm tra sau khi sản phẩm được đưa ra thị trường mà cần được đặt trong toàn bộ quá trình phát triển sản phẩm. Từ lựa chọn nguyên liệu, tổ chức sản xuất, kiểm soát quy trình đến ghi nhãn, truy xuất và đưa sản phẩm tới người tiêu dùng, mỗi khâu đều liên quan đến chất lượng cuối cùng.

Trong thời gian tới, việc tiếp tục nâng năng lực cho cán bộ quản lý tại cơ sở, đồng thời tăng hỗ trợ chuyên môn cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất sẽ là yếu tố quan trọng để Cao Bằng duy trì chất lượng sản phẩm ổn định. Khi tiêu chuẩn và chất lượng được đưa vào ngay từ quá trình sản xuất, những lợi thế về sản vật, nguồn nguyên liệu và sản phẩm đặc trưng của địa phương sẽ có thêm nền tảng để chuyển hóa thành giá trị kinh tế bền vững.

An Dương