Sau chứng nhận ISO: Duy trì hiệu lực hệ thống, nâng cao chất lượng quản trị
(VietQ.vn) - Chứng nhận ISO giúp doanh nghiệp chuẩn hóa hoạt động quản lý, nâng cao uy tín với khách hàng và đối tác. Tuy nhiên, được cấp chứng nhận không đồng nghĩa chất lượng sản phẩm luôn bảo đảm. Việc duy trì hệ thống, kiểm soát quá trình sản xuất và cải tiến thường xuyên mới là yếu tố quyết định giá trị thực chất của ISO, đồng thời giúp doanh nghiệp thực hiện tốt trách nhiệm về chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo quy định pháp luật.
Chứng nhận ISO không phải đích đến
Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, chứng nhận ISO thường được doanh nghiệp lựa chọn nhằm chuẩn hóa quy trình, nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng và tạo lợi thế khi tiếp cận khách hàng, đối tác. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa chứng nhận hệ thống quản lý và trách nhiệm pháp lý đối với chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, tiêu chuẩn về nguyên tắc được áp dụng tự nguyện, trong khi quy chuẩn kỹ thuật được áp dụng bắt buộc. Vì vậy, chứng nhận theo tiêu chuẩn ISO không thay thế nghĩa vụ tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật và các quy định pháp luật chuyên ngành.
Bên cạnh đó, Luật số 78/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất đối với chất lượng sản phẩm do mình sản xuất. Doanh nghiệp phải bảo đảm sản phẩm đáp ứng các yêu cầu chất lượng tương ứng trước khi đưa ra thị trường, không thể chỉ dựa vào chứng nhận ISO để khẳng định mọi sản phẩm đều đạt chất lượng.
Như vậy, chứng nhận ISO nên được xem là công cụ hỗ trợ quản trị, giúp doanh nghiệp tổ chức hoạt động sản xuất có hệ thống, thay vì là đích đến cuối cùng.
Kiểm soát quá trình sản xuất và đánh giá hiệu quả quản lý
Một trong những yếu tố quan trọng để duy trì hiệu lực hệ thống quản lý là kiểm soát chất lượng ngay trong quá trình sản xuất, thay vì chỉ tập trung kiểm tra thành phẩm trước khi đưa ra thị trường.
Theo Điều 28 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa hiện hành, tổ chức, cá nhân sản xuất phải áp dụng hệ thống quản lý chất lượng phù hợp theo quy định nhằm kiểm soát quá trình sản xuất, bảo đảm sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng và các quy định liên quan.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp chú trọng kiểm soát từ nguyên liệu đầu vào, các công đoạn sản xuất đến khâu kiểm tra thành phẩm. Những sai lỗi phát sinh cần được phát hiện, xác định nguyên nhân và xử lý kịp thời để hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.
Chẳng hạn, một doanh nghiệp thường xuyên phát sinh sai lệch về khối lượng đóng gói cần xem xét thiết bị định lượng, quy trình thao tác và phương pháp kiểm soát, thay vì chỉ tăng cường kiểm tra ở khâu cuối cùng. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn biện pháp khắc phục phù hợp, hạn chế lỗi tái diễn.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần duy trì hoạt động tự kiểm tra, rà soát hồ sơ chất lượng, theo dõi tỷ lệ sản phẩm lỗi và đánh giá việc thực hiện quy trình tại các bộ phận. Kết quả kiểm tra là cơ sở để lãnh đạo nhận diện bất cập, xem xét nhu cầu nguồn lực và đưa ra quyết định điều chỉnh.
Đối với doanh nghiệp áp dụng ISO, đánh giá nội bộ và xem xét của lãnh đạo là những hoạt động quan trọng để duy trì hiệu lực hệ thống. Đây là yêu cầu trong quá trình áp dụng tiêu chuẩn, không phải nghĩa vụ được áp đặt chung cho mọi doanh nghiệp theo pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Cải tiến liên tục để ISO tạo ra giá trị thực chất
Duy trì hệ thống quản lý không có nghĩa là giữ nguyên các quy trình từ thời điểm được cấp chứng nhận. Trước những thay đổi về công nghệ, nguyên liệu, nhu cầu thị trường và yêu cầu khách hàng, doanh nghiệp cần thường xuyên rà soát, điều chỉnh phương thức quản lý phù hợp với thực tế.
Trong quá trình vận hành, phản hồi và khiếu nại của khách hàng là nguồn thông tin quan trọng để nhận diện hạn chế. Khi sản phẩm phát sinh lỗi, doanh nghiệp cần phân tích nguyên nhân, xem xét lại quy trình và triển khai biện pháp khắc phục. Nếu sai lỗi liên tục xuất hiện, việc chỉ yêu cầu người lao động nâng cao trách nhiệm là chưa đủ mà cần xem xét cả thiết bị, nguyên liệu và phương pháp sản xuất.
Cải tiến không nhất thiết phải bắt đầu bằng những khoản đầu tư lớn. Việc điều chỉnh một công đoạn chưa hợp lý, chuẩn hóa phương pháp kiểm tra nguyên liệu, cải thiện quy trình bảo quản hoặc nâng cao hiệu quả xử lý khiếu nại đều có thể góp phần ổn định chất lượng sản phẩm.
Bên cạnh hoạt động tự kiểm soát, doanh nghiệp cần duy trì đánh giá giám sát theo chương trình chứng nhận để xem xét hệ thống quản lý có tiếp tục đáp ứng yêu cầu của tiêu chuẩn hay không. Hồ sơ vận hành, kết quả kiểm tra và các hoạt động khắc phục, cải tiến cần được lưu giữ phù hợp.
Nhìn chung, chứng nhận ISO chỉ thực sự có ý nghĩa khi được duy trì bằng hoạt động quản lý cụ thể và kết quả có thể kiểm chứng. Doanh nghiệp cần kết hợp thực hiện nghĩa vụ pháp lý về chất lượng sản phẩm, hàng hóa với hoạt động tự kiểm soát, rà soát và cải tiến hệ thống quản lý. Khi ISO trở thành một phần trong phương thức làm việc hằng ngày, doanh nghiệp sẽ có thêm công cụ kiểm soát sai lỗi, nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh.
Cẩm Anh












