Hoàn thiện hệ thống pháp quy, nâng cao năng lực quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân

Ngày 30/7/2026, tại tỉnh Quảng Ninh, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh tổ chức khai mạc Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII với sự tham dự của hơn 400 đại biểu đến từ các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, cơ sở bức xạ, cơ sở hạt nhân cùng các chuyên gia của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và các tổ chức quốc tế.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân phát biểu khai mạc Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Hội nghị được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang tích cực chuẩn bị triển khai chương trình điện hạt nhân, đầu tư xây dựng lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu mới, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình trong nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Theo Bộ trưởng, Hội nghị là diễn đàn quan trọng để các cơ quan quản lý, địa phương, chuyên gia, tổ chức quốc tế, cơ sở bức xạ và cơ sở hạt nhân cùng đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân; trao đổi kinh nghiệm, nhận diện những khó khăn, vướng mắc, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm an toàn, an ninh trong các hoạt động năng lượng nguyên tử.

Bộ trưởng cho rằng các đại biểu cần tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề trọng tâm. Thứ nhất là đánh giá việc tổ chức thi hành pháp luật về năng lượng nguyên tử sau khi Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 có hiệu lực; làm rõ kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc và đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách. Đồng thời, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về xây dựng cơ quan pháp quy độc lập, nâng cao năng lực thẩm định, thanh tra, giám sát và chuẩn bị hạ tầng pháp quy cho chương trình điện hạt nhân.

Nhóm vấn đề trọng tâm thứ hai là nâng cao năng lực cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia về tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực, năng lực kỹ thuật, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế; đặc biệt chú trọng công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng các tiêu chuẩn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và yêu cầu triển khai chương trình điện hạt nhân.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng tập trung trao đổi kinh nghiệm tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, địa phương, cơ sở bức xạ, cơ sở hạt nhân và các tổ chức quốc tế; xây dựng văn hóa an toàn; bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân, an ninh hạt nhân và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thanh sát hạt nhân.

Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII diễn ra trong hai ngày 30 - 31/7/2026.

Phát biểu qua video gửi tới hội nghị, Phó Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Karine Herviou đánh giá cao những bước tiến của Việt Nam trong việc củng cố hạ tầng pháp quy và bảo đảm an toàn bức xạ, hạt nhân. Theo bà, việc Việt Nam thông qua Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc hài hòa hệ thống pháp luật với các tiêu chuẩn an toàn quốc tế.

Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy chương trình điện hạt nhân và mở rộng ứng dụng năng lượng nguyên tử, bà Karine Herviou cho rằng việc xây dựng một cơ quan pháp quy độc lập, chuyên nghiệp và đủ năng lực có ý nghĩa quyết định. Cơ quan này cần được bảo đảm đầy đủ chuyên môn, nguồn lực và thẩm quyền để thực hiện hiệu quả công tác cấp phép, thanh tra, giám sát và đánh giá an toàn theo các chuẩn mực của IAEA.

Thông tin về định hướng công tác pháp quy hạt nhân, ông Nguyễn Hoàng Linh - Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân cho biết, nhiệm vụ trọng tâm của Cục là xây dựng cơ quan pháp quy hiện đại, đủ năng lực quản lý toàn bộ vòng đời các dự án điện hạt nhân. Trong đó, phát triển nguồn nhân lực được xác định là yếu tố then chốt để hình thành đội ngũ đủ trình độ thực hiện công tác thẩm định, cấp phép và giám sát các công nghệ điện hạt nhân thế hệ mới.

 Thanh Tùng