Nồi, chảo chống dính: Chất lượng lớp phủ được kiểm soát thế nào?

Nồi, chảo chống dính hiện là đồ dùng phổ biến trong nhiều gia đình. Trên thị trường, sản phẩm được quảng cáo với nhiều tên gọi như chống dính đá hoa cương, phủ gốm, phủ titan, phủ PTFE (hay còn gọi là lớp phủ Teflon) hay nhiều lớp chống dính khác nhau. Tuy nhiên, tên thương mại hoặc số lớp phủ không phải là căn cứ duy nhất để đánh giá chất lượng và mức độ an toàn của sản phẩm.

Điều quan trọng hơn là lớp phủ đó có đáp ứng các yêu cầu đối với vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm hay không.

Kiểm soát an toàn bằng thử thôi nhiễm

Hiện nay, đối với bao bì, dụng cụ bằng kim loại tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đang áp dụng là QCVN 12-3:2011/BYT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về vệ sinh an toàn đối với bao bì, dụng cụ bằng kim loại tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Đến nay, đây vẫn là quy chuẩn hiện hành, chưa có văn bản thay thế.

Nồi, chảo chống dính có thân bằng kim loại và lớp phủ tiếp xúc với thực phẩm thuộc nhóm sản phẩm cần đáp ứng các yêu cầu về an toàn vật liệu.

Quy chuẩn không đánh giá sản phẩm chỉ bằng cảm quan như độ bóng hay khả năng chống bám dính, mà tập trung vào các phép thử thôi nhiễm. Đây là phương pháp xác định khả năng các chất từ vật liệu có thể di chuyển vào thực phẩm trong điều kiện sử dụng dự kiến.

Các chỉ tiêu được kiểm soát gồm arsen (As), cadimi (Cd), chì (Pb), cùng một số chỉ tiêu khác như phenol, formaldehyd hoặc cặn khô đối với dụng cụ có phủ lớp nhựa tổng hợp. Theo QCVN 12-3:2011/BYT, giới hạn tối đa đối với arsen là 0,2 µg/ml, cadimi là 0,1 µg/ml và chì là 0,4 µg/ml trong dung dịch thử theo điều kiện quy định.

Các phép thử được thực hiện trong những điều kiện mô phỏng việc tiếp xúc với thực phẩm như ngâm trong nước, dung dịch axit citric hoặc dung môi thích hợp ở nhiệt độ và thời gian xác định. Điều này giúp đánh giá nguy cơ thôi nhiễm trong quá trình sử dụng thực tế.

Hiện nay, nhiều phòng thử nghiệm được công nhận tại Việt Nam có khả năng thực hiện các phép thử thôi nhiễm đối với dụng cụ kim loại tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm theo QCVN 12-3:2011/BYT.

Chất lượng lớp phủ phụ thuộc cả vật liệu và cách sử dụng

Lớp chống dính trên nồi, chảo có thể được tạo từ nhiều loại vật liệu khác nhau. Trong đó, PTFE là một trong những vật liệu được sử dụng phổ biến trên thế giới để tạo khả năng chống bám dính.

Tuy nhiên, việc đánh giá mức độ an toàn không thể chỉ dựa vào tên vật liệu mà cần xem xét toàn bộ quy trình sản xuất, khả năng thôi nhiễm và việc đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật đối với sản phẩm tiếp xúc thực phẩm.

Bên cạnh yếu tố vật liệu, cách sử dụng cũng ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền của lớp phủ. Sử dụng nhiệt độ quá cao, dùng dụng cụ kim loại sắc nhọn hoặc vệ sinh không đúng cách có thể làm giảm tuổi thọ của lớp chống dính.

Khi lớp phủ bị bong tróc nghiêm trọng, trầy xước nhiều hoặc biến dạng, người sử dụng cần cân nhắc thay thế sản phẩm để bảo đảm công năng và chất lượng sử dụng.

Trong thực tế, chất lượng của một chiếc nồi hay chảo chống dính không nằm ở những lời quảng cáo như “siêu bền”, “nhiều lớp” hay “không độc hại”, mà cần được nhìn nhận thông qua vật liệu, khả năng đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật và mức độ kiểm soát an toàn trong quá trình sản xuất.

Đối với người tiêu dùng, việc lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thông tin đầy đủ về nhà sản xuất, hướng dẫn sử dụng và các căn cứ về kiểm soát chất lượng vẫn là cách tiếp cận phù hợp để giảm rủi ro khi sử dụng các dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.

Cẩm Anh