Tăng cường thanh, kiểm tra và quản lý giá thuốc trong dịp Tết

Thời gian qua, dù công tác quản lý dược đã có nhiều chuyển biến, tình trạng thuốc giả, thuốc kém chất lượng vẫn là vấn đề khiến dư luận lo ngại. Các vụ việc bị phát hiện cho thấy thuốc giả không chỉ xuất hiện nhỏ lẻ mà còn được sản xuất, phân phối theo đường dây, với thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây nguy hiểm trực tiếp đến sức khỏe người dân và làm xói mòn niềm tin vào thị trường dược phẩm.

Theo Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế), tỷ lệ thuốc giả được phát hiện tại Việt Nam hiện ở mức thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực, chỉ khoảng 0,024% tổng số mẫu kiểm nghiệm trong năm 2025. Tuy nhiên, con số này không phản ánh đầy đủ mức độ rủi ro, bởi thuốc giả thường được tiêu thụ nhanh, khó truy vết, trong khi thuốc kém chất lượng vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể, tiềm ẩn nguy cơ điều trị không hiệu quả, kéo dài bệnh hoặc gây biến chứng cho người sử dụng.

Thực tế kiểm tra tại một số địa phương lớn cho thấy nhiều nhà thuốc vi phạm quy định về kinh doanh dược. Tại Hà Nội, cơ quan chức năng từng phát hiện các loại thuốc điều trị bệnh mạn tính như dạ dày, tiểu đường, hô hấp có hàm lượng hoạt chất chỉ đạt từ 6% đến dưới 20% so với nhãn công bố. Đây là mức sai lệch nghiêm trọng, có thể khiến người bệnh “uống thuốc mà như không”, thậm chí làm bệnh tiến triển nặng hơn.

Thuốc giả vẫn hoành hành gây nhiều hệ lụy. Ảnh: Sở Y tế Hà Nội/Lao động

Ở thành phố Hồ Chí Minh, ngành y tế đã nhiều lần cảnh báo và yêu cầu các cơ sở khám, chữa bệnh, doanh nghiệp dược chủ động rà soát, báo cáo khi phát hiện thuốc nghi ngờ là giả hoặc không rõ nguồn gốc. Các chiến dịch kiểm tra đột xuất cũng được triển khai nhằm ngăn chặn thuốc giả xâm nhập vào hệ thống phân phối chính thống. Đáng chú ý, lực lượng công an đã triệt phá nhiều đường dây sản xuất thuốc giả quy mô lớn, thu giữ hàng chục tấn thuốc và nguyên liệu liên quan tại nhiều tỉnh, thành. Các đối tượng thường lợi dụng nhu cầu cao đối với thuốc chữa bệnh, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, nhất là vào dịp cuối năm, để tung hàng giả ra thị trường với giá rẻ, bao bì tinh vi, khó phân biệt bằng mắt thường.

Một trong những nguyên nhân khiến thuốc giả vẫn tồn tại là sự phát triển nhanh của thương mại điện tử và mạng xã hội. Việc mua bán thuốc qua các kênh online, livestream, quảng cáo tràn lan nhưng thiếu kiểm soát đã tạo “kẽ hở” để thuốc không rõ nguồn gốc tiếp cận người tiêu dùng. Trong khi đó, công tác phối hợp liên ngành, mức xử phạt đối với hành vi sản xuất, buôn bán thuốc giả ở một số trường hợp vẫn chưa đủ sức răn đe.

Trong bối cảnh Tết Nguyên đán đang đến gần, đây chính là thời điểm nhu cầu sử dụng thuốc, vật tư y tế tăng cao nguy cơ khan hiếm thuốc, tăng giá bất hợp lý hoặc trà trộn thuốc giả càng trở nên hiện hữu. Trước thực trạng đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 36/CT-TTg về tổ chức Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, trong đó đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm, triệt để các trường hợp thuốc giả, thuốc kém chất lượng và vi phạm quản lý giá thuốc.

Theo Chỉ thị, Thủ tướng yêu cầu Bộ Y tế chỉ đạo các đơn vị, địa phương xây dựng kế hoạch dự trữ thuốc, thiết bị, vật tư, hóa chất, sinh phẩm y tế nhằm đáp ứng yêu cầu phòng, chống dịch bệnh và khám, chữa bệnh cho người dân, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng thiếu thuốc, gián đoạn điều trị trong dịp Tết.

Đồng thời, công tác thanh tra, kiểm tra phải được triển khai quyết liệt hơn, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, kinh doanh thuốc giả, thuốc không được cấp phép lưu hành, cũng như các vi phạm trong kê khai, niêm yết và bán thuốc không đúng giá quy định. Việc quản lý giá thuốc được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi người bệnh, nhất là các đối tượng yếu thế trong xã hội.

Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng yêu cầu đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật, nâng cao nhận thức của người dân trong việc lựa chọn, sử dụng thuốc an toàn, mua thuốc tại các cơ sở được cấp phép, không tự ý mua thuốc trôi nổi trên mạng.

Các bộ, ngành liên quan như Bộ Công an, Thanh tra Chính phủ cũng được giao nhiệm vụ phối hợp chặt chẽ, tăng cường đấu tranh, triệt phá các đường dây buôn lậu, sản xuất hàng giả, gian lận thương mại trong lĩnh vực y tế; đồng thời bảo đảm an ninh, trật tự, không để phát sinh “điểm nóng” trong dịp Tết.

Nhiều chuyên gia cho rằng, để phòng, chống thuốc giả hiệu quả và bền vững, bên cạnh các biện pháp hành chính, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, tăng tính minh bạch trong chuỗi cung ứng dược phẩm, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý theo hướng nâng cao mức xử phạt, xử lý hình sự nghiêm khắc hơn đối với các hành vi cố ý sản xuất, buôn bán thuốc giả.

Từ thực tiễn cho thấy, thuốc giả không chỉ là câu chuyện của riêng ngành y tế mà là vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và an sinh xã hội. Việc Thủ tướng yêu cầu siết chặt thanh tra, kiểm tra và quản lý giá thuốc trong dịp Tết Nguyên đán không chỉ mang ý nghĩa trước mắt, mà còn là thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm làm lành mạnh hóa thị trường dược, bảo vệ quyền lợi và sức khỏe của người dân.

An Dương (T/h)