Hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất

Hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất. (Ảnh minh họa)

Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ đang trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp tối ưu quy trình, giảm chi phí và nâng cao năng suất. Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư công nghệ phụ thuộc lớn vào khả năng lựa chọn giải pháp phù hợp, nguồn lực tài chính và mức độ hỗ trợ của chính sách. Trong đó, hoàn thiện cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ cần gắn trực tiếp với mục tiêu nâng cao năng suất và hiệu quả hoạt động.

Một trong những giải pháp trọng tâm là thiết kế các chương trình hỗ trợ đổi mới công nghệ theo hướng thực chất, lấy kết quả năng suất làm một trong những tiêu chí đánh giá. Thay vì tập trung vào số lượng dự án hoặc mức kinh phí giải ngân, chính sách có thể ưu tiên những dự án chứng minh được khả năng cải thiện năng suất lao động, tiết giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm hoặc rút ngắn thời gian sản xuất.

Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp xác định rõ mục tiêu ngay từ khi xây dựng dự án đầu tư. Công nghệ được lựa chọn không đơn thuần vì tính mới mà phải giải quyết được những vấn đề cụ thể trong sản xuất, kinh doanh. Với doanh nghiệp sản xuất, đó có thể là tự động hóa một công đoạn, ứng dụng dữ liệu để kiểm soát chất lượng hoặc triển khai hệ thống bảo trì dự đoán. Với doanh nghiệp dịch vụ, công nghệ có thể hỗ trợ quản lý khách hàng, dự báo nhu cầu và rút ngắn thời gian xử lý.

Bên cạnh việc xác định đúng mục tiêu hỗ trợ, thủ tục tiếp cận các nguồn lực cũng cần được đơn giản hóa. Cần tiếp tục số hóa quy trình tiếp nhận, thẩm định và giải ngân; xây dựng tiêu chí rõ ràng, dễ tiếp cận và giảm những thủ tục không cần thiết. Cơ chế hỗ trợ cũng có thể được phân loại theo quy mô, mức độ sẵn sàng công nghệ và nhu cầu của từng nhóm doanh nghiệp, thay vì áp dụng một mô hình chung.

Nguồn lực tài chính là một yếu tố khác cần được chú trọng để khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư công nghệ. Các chính sách ưu đãi thuế, tín dụng và khấu hao nhanh có thể tạo thêm động lực cho doanh nghiệp đổi mới máy móc, thiết bị, phần mềm và các giải pháp công nghệ. Với những dự án có thời gian thu hồi vốn dài, việc tiếp cận nguồn vốn phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính và có điều kiện triển khai công nghệ theo lộ trình.

Tuy nhiên, hỗ trợ tài chính cần đi cùng cơ chế đánh giá hiệu quả. Doanh nghiệp cần được khuyến khích chứng minh khoản đầu tư công nghệ tạo ra thay đổi như thế nào đối với năng suất, chất lượng, chi phí và khả năng cạnh tranh. Đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý đánh giá mức độ phù hợp của chính sách và điều chỉnh các chương trình hỗ trợ theo thực tế.

Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ vì vậy không nên được xem là mục tiêu tự thân mà là công cụ trực tiếp nâng cao năng suất doanh nghiệp. Giai đoạn 2026 - 2030 cần chuyển trọng tâm từ “khuyến khích số hóa” sang đo lường và đánh giá hiệu quả năng suất từ công nghệ, qua đó hình thành thế hệ doanh nghiệp Việt Nam vận hành dựa trên dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thanh Tùng