ISO 9348:2026 về khả năng chống ô nhiễm bụi của vải

Phương pháp mới trong đánh giá đặc tính bề mặt vải

Trong ngành dệt may, bên cạnh độ bền, khả năng giữ màu và sự thoải mái khi sử dụng, đặc tính chống bám bụi ngày càng được quan tâm, đặc biệt đối với các loại vải may mặc. Nhằm thiết lập phương pháp đánh giá thống nhất, Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) đã công bố tiêu chuẩn ISO 9348:2026 vào tháng 5/2026, với tên gọi Dệt may – Xác định khả năng chống bám nhiễm các hạt bụi của vải – Phương pháp đo kỹ thuật số.

Tiêu chuẩn do Tiểu ban ISO/TC 38/SC 24 xây dựng, áp dụng cho vải dệt thoi, bao gồm cả vật liệu đã qua xử lý hoàn tất chống bám bụi và chưa được xử lý. Tuy nhiên, phương pháp không áp dụng đối với vải có phản ứng dưới tác động của tia cực tím, vật liệu cho phép bụi xâm nhập vào cấu trúc bên trong hoặc vải sử dụng trong sản xuất phương tiện bảo vệ cá nhân.

Đặc biệt, phiên bản ISO 9348:2026 đã sử dụng công nghệ phân tích hình ảnh kỹ thuật số để xác định mức độ bám nhiễm của các hạt bụi trên bề mặt vải, thay vì phụ thuộc vào đánh giá trực quan. Qua đó, đặc tính chống bám bụi được lượng hóa thành dữ liệu có thể so sánh giữa các mẫu vật liệu.

 ISO 9348:2026 được thiết kế cho vải dệt thoi, bao gồm cả những loại đã qua xử lý hoàn tất chống bám bụi và những loại chưa được xử lý.

Chuẩn hóa quy trình thử nghiệm và kiểm soát kết quả

Theo phương pháp quy định, mỗi phép thử sử dụng ba mẫu vải hình tròn có đường kính 80 mm, được đặt trong dụng cụ chứa cùng 0,01 g hạt thử và 30 viên bi bằng vật liệu acetyl. Thiết bị quay chuyên dụng thực hiện 1.200 vòng với tốc độ 60 vòng/phút, tạo điều kiện để các hạt thử tiếp xúc và bám lên bề mặt vải.

Sau thử nghiệm, mẫu được quan sát dưới ánh sáng tia cực tím nhằm làm nổi bật các hạt thử có đặc tính phát huỳnh quang. Hình ảnh thu được từ máy ảnh kỹ thuật số được xử lý để xác định tỷ lệ diện tích bề mặt bị hạt thử bám phủ. Kết quả biểu thị bằng tỷ lệ phần trăm, giúp đánh giá và so sánh khả năng chống bám bụi giữa các loại vải.

Để bảo đảm độ tin cậy, ISO 9348:2026 viện dẫn ISO 139 về môi trường tiêu chuẩn trong điều hòa và thử nghiệm vật liệu dệt. Việc kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ quay, khối lượng hạt thử và điều kiện ghi nhận hình ảnh có ý nghĩa quan trọng, bởi các yếu tố này có thể ảnh hưởng đến khả năng tích điện và mức độ bám dính của bụi trên bề mặt vật liệu.

Tiêu chuẩn cũng quy định các nội dung cần thể hiện trong báo cáo thử nghiệm, gồm thông tin mẫu, số lượng mẫu, khối lượng hạt thử, số vòng quay, ngày thử nghiệm, kết quả đo và những hiện tượng bất thường nếu có. Đây là cơ sở để nâng cao khả năng truy xuất và đối chiếu dữ liệu giữa các lần đánh giá.

Hỗ trợ nâng cao chất lượng sản phẩm dệt may

Việc ban hành ISO 9348:2026 tạo thêm cơ sở kỹ thuật cho hoạt động nghiên cứu, phát triển và kiểm soát chất lượng vật liệu dệt có tính năng chống bám bụi. Thông qua phương pháp thử thống nhất, doanh nghiệp có thể đánh giá hiệu quả của các công nghệ xử lý hoàn tất, so sánh đặc tính giữa các loại vải và lựa chọn nguyên liệu phù hợp với yêu cầu sản phẩm. Tuy nhiên, khả năng chống bám bụi theo tiêu chuẩn này cần được phân biệt với hiệu suất lọc bụi hoặc khả năng bảo vệ người sử dụng trước các tác nhân ô nhiễm trong không khí. ISO 9348:2026 chỉ tập trung đánh giá mức độ bám nhiễm hạt bụi trên bề mặt vải dệt thoi trong điều kiện thử nghiệm xác định.

Đối với ngành dệt may Việt Nam, việc nghiên cứu và tham khảo ISO 9348:2026 có thể hỗ trợ các doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và phòng thử nghiệm tiếp cận phương pháp đánh giá mới đối với vật liệu dệt có tính năng chống bám bụi. Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng và khả năng chứng minh đặc tính sản phẩm ngày càng được quan tâm, chuẩn hóa phương pháp thử là một hướng đi cần thiết nhằm nâng cao độ tin cậy của dữ liệu kỹ thuật, phục vụ hoạt động cải tiến sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của khách hàng.

Bảo Linh