Năng suất kinh tế nông thôn: Không thể chỉ dựa vào hỗ trợ

Giảm nghèo không còn là câu chuyện hỗ trợ đơn thuần, mà đang chuyển dần sang tạo sinh kế bền vững gắn với nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất. Tại Phú Thọ, cách tiếp cận này đã mang lại kết quả rõ rệt khi tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 3,22% xuống còn 2,71% trong năm 2025, vượt kế hoạch đề ra.

Không chỉ dừng ở con số, sự thay đổi còn thể hiện ở chất lượng giảm nghèo. Trong 4 năm qua, hơn 23.900 hộ nghèo và 6.400 hộ cận nghèo đã thoát nghèo, trong khi tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số giảm bình quân 1,3% mỗi năm. Điều này cho thấy hiệu quả của việc chuyển từ hỗ trợ sang nâng cao năng lực sản xuất và kết nối thị trường.

Cây chè góp phần phát triển kinh tế tại Phú Thọ.

Điểm đáng chú ý là giảm nghèo được gắn chặt với tái cấu trúc sản xuất nông nghiệp. Phú Thọ hiện có hơn 430.000 ha đất lâm nghiệp, 133.000 ha đất cây hàng năm và trên 100.000 ha cây lâu năm là nền tảng để hình thành các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Trên cơ sở đó, tỉnh đẩy mạnh tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, phát triển hợp tác xã và ứng dụng khoa học công nghệ nhằm nâng cao năng suất.

Cùng với đó, chương trình OCOP trở thành động lực quan trọng giúp gia tăng giá trị sản phẩm. Toàn tỉnh hiện có 609 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó 6 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia; đồng thời xây dựng 28 điểm giới thiệu và bán sản phẩm. Đây là cơ sở để nông sản địa phương không chỉ tiêu thụ trong tỉnh mà còn mở rộng ra thị trường rộng lớn hơn.

Không dừng lại ở tổ chức sản xuất, chuyển đổi số đang đóng vai trò “đòn bẩy” nâng cao năng suất. 100% sản phẩm OCOP tại Phú Thọ đã được gắn mã QR truy xuất nguồn gốc và đưa lên các sàn thương mại điện tử như Postmart, Voso. Nhờ đó, người sản xuất có thể tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, giảm phụ thuộc vào trung gian và nâng cao giá trị sản phẩm.

Thực tiễn cho thấy, khi được trang bị kiến thức và công nghệ, người dân có thể tự tạo ra sinh kế bền vững. Điển hình như mô hình trồng ổi hữu cơ tại xã Liên Sơn, với diện tích khoảng 4.500 m², mang lại doanh thu khoảng 350 triệu đồng mỗi năm cho một hộ dân. Từ một hộ khó khăn, người nông dân đã vươn lên ổn định cuộc sống nhờ thay đổi phương thức sản xuất và tiếp cận thị trường.

Tuy nhiên, nâng cao năng suất thôi chưa đủ, vấn đề then chốt là mở rộng thị trường tiêu thụ. Trong bối cảnh mới, chuyển đổi xanh đang nổi lên như một “chìa khóa” quan trọng để sản phẩm nông thôn tiếp cận thị trường. Theo các chuyên gia, người tiêu dùng hiện không chỉ quan tâm đến sản phẩm mà còn chú trọng quy trình sản xuất, tính minh bạch và yếu tố môi trường.

Xu hướng này tạo ra cơ hội nhưng cũng đặt ra thách thức lớn cho doanh nghiệp. Việc “xanh hóa” sản xuất có thể khiến chi phí tăng gấp 2–3 lần so với phương thức truyền thống, trong khi riêng chi phí cải tiến bao bì, quy trình có thể làm giá thành tăng thêm 10–12%. Đây là rào cản khiến nhiều cơ sở sản xuất nhỏ còn e ngại chuyển đổi.

Dù vậy, chuyển đổi xanh lại mở ra khả năng tiếp cận các phân khúc thị trường có giá trị cao hơn. Người tiêu dùng sẵn sàng trả giá cao hơn cho sản phẩm an toàn, thân thiện môi trường, đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể nâng cao giá trị gia tăng nếu đáp ứng được các tiêu chuẩn mới.

Để hỗ trợ quá trình này, Nhà nước đang triển khai nhiều chính sách thúc đẩy sản xuất bền vững, từ hỗ trợ đổi mới công nghệ, tiết kiệm năng lượng đến xây dựng mô hình sản xuất thông minh. Đáng chú ý, các chương trình khuyến công không chỉ dừng ở đào tạo mà còn hỗ trợ đầu tư thiết bị, xây dựng mô hình điểm, giúp doanh nghiệp từng bước nâng cao năng suất và thích ứng với thị trường.

Chuyển đổi xanh - “chìa khóa” mở rộng thị trường cho công nghiệp nông thôn.

Ở góc độ thực tiễn địa phương, các mô hình hỗ trợ cụ thể cũng đang phát huy hiệu quả. Tại Đà Nẵng, mỗi cơ sở sản xuất có thể được hỗ trợ tới 50 triệu đồng để đánh giá sản xuất sạch hơn và tới 300 triệu đồng để xây dựng mô hình thí điểm, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh một cách thực chất.

Có thể thấy, từ câu chuyện giảm nghèo ở Phú Thọ đến chuyển đổi xanh trong công nghiệp nông thôn, điểm chung là sự thay đổi tư duy phát triển: lấy năng suất, công nghệ và thị trường làm trung tâm. Khi người dân và doanh nghiệp được trao công cụ từ tri thức, công nghệ đến cơ chế hỗ trợ, họ không chỉ thoát nghèo mà còn có khả năng tạo ra giá trị cao hơn, bền vững hơn.

Trong bối cảnh thị trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, cách tiếp cận này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn mở ra dư địa phát triển mới cho kinh tế nông thôn, nơi mỗi sản phẩm không chỉ là hàng hóa mà còn là giá trị, thương hiệu và câu chuyện phát triển bền vững.

Hiền Anh