Sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Đo lường: Tập trung vào ba trụ cột chính sách

Trước yêu cầu mới của thực tiễn phát triển, đặc biệt là sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế số, kinh tế xanh và yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Luật Đo lường đã bộc lộ những hạn chế, bất cập cần được rà soát, đánh giá toàn diện. Vì vậy, việc sửa đổi Luật cần thể chế hóa chủ trương, định hướng của Đảng, đồng bộ hệ thống pháp luật hiện hành với trọng tâm định hướng chính sách.

Theo ông Trần Quý Giầu - Trưởng ban Ban Đo lường, Uỷ ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia có 03 nhóm chính sách sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Cụ thể, chính sách 1: Chuyển đổi số toàn diện hoạt động đo lường. Mục tiêu của chính sách 1 là hiện đại hóa phương thức quản lý nhà nước về đo lường thông qua chuyển đổi số toàn diện; chuyển từ phương thức quản lý truyền thống dựa trên kiểm soát thủ công sang phương thức quản lý dựa trên dữ liệu đo lường, nền tảng số và đánh giá rủi ro, nhằm nâng cao tính minh bạch, thuận tiện, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Luật sửa đổi hướng tới xây dựng khung pháp lý tiên phong về chuyển đổi số hoạt động đo lường, chủ động định hình mô hình quản lý đo lường số trong bối cảnh phát triển kinh tế số và xã hội số.

Ông Trần Quý Giầu - Trưởng ban Ban Đo lường, Uỷ ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia.

Nội dung chính của chính sách 1 là hình thành và phát triển các nền tảng số, cơ sở dữ liệu quốc gia về đo lường. Thực hiện định danh duy nhất và quản lý vòng đời phương tiện đo trên môi trường số. Thừa nhận giá trị pháp lý của hồ sơ, tem và chứng chỉ đo lường điện tử. Bên cạnh đó, khai thác dữ liệu đo lường phục vụ hoạt động quản lý nhà nước, thanh tra, kiểm tra theo mức độ rủi ro. Khai thác dữ liệu đo lường để hỗ trợ nâng cao năng suất, chất lượng, đổi mới sáng tạo và quản lý rủi ro trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Chính sách 2: Nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia; phát huy vai trò doanh nghiệp tham gia xây dựng năng lực hệ thống đo lường quốc gia. Mục tiêu của chính sách 2 là củng cố và nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia theo hướng hiện đại, hội nhập quốc tế; huy động hiệu quả nguồn lực xã hội cùng Nhà nước đầu tư, vận hành hạ tầng đo lường quốc gia; đồng thời nâng cao năng lực tự bảo đảm đo lường của doanh nghiệp, coi doanh nghiệp là chủ thể trung tâm của hệ thống đo lường. Hoạt động đo lường được xác định là hạ tầng kỹ thuật tạo lập độ tin cậy và niềm tin xã hội, phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế, bảo vệ người tiêu dùng và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Nội dung chính của chính sách 2 là đầu tư, nâng cao năng lực hệ thống chuẩn đo lường quốc gia và hạ tầng kỹ thuật đo lường. Nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân lực làm công tác đo lường từ trung ương đến địa phương và tại doanh nghiệp. Tăng cường đào tạo, nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về vai trò, vị trí của đo lường. Phát huy vai trò của doanh nghiệp trong đầu tư, cung ứng và vận hành các hoạt động đo lường. Ưu tiên nâng cao năng lực đo lường phục vụ công nghệ mới, năng lượng mới, nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược; phục vụ nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo; đáp ứng yêu cầu đo lường trong các lĩnh vực của kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, tín chỉ carbon và các đối tượng đo trong không gian số.

Thúc đẩy gắn kết hoạt động đo lường với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, năng suất và chất lượng. Hoàn thiện cơ chế thừa nhận kết quả đo lường của nước ngoài trong trường hợp trong nước chưa đủ năng lực. Nâng cao năng lực tự bảo đảm đo lường của doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, bao gồm kiểm soát nội bộ, tuân thủ pháp luật, phòng ngừa rủi ro và trách nhiệm giải trình với người tiêu dùng.

Việc sửa đổi Luật cần thể chế hóa chủ trương, định hướng của Đảng, đồng bộ hệ thống pháp luật hiện hành với trọng tâm định hướng chính sách.

Chính sách 3: Phân định thẩm quyền quản lý nhà nước về đo lường và điều chỉnh một số quy định cho phù hợp với thực tiễn. Mục tiêu của chính sách 3 là thể chế hóa đầy đủ việc phân định thẩm quyền giữa trung ương và chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực đo lường; điều chỉnh các quy định pháp luật liên quan nhằm bảo đảm triển khai hiệu quả mô hình quản lý đo lường mới, giảm chồng chéo, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. 

Nội dung chính sách của chính sách 3 là rà soát, điều chỉnh các quy định pháp luật về đo lường để phân định rõ thẩm quyền quản lý nhà nước giữa trung ương và chính quyền địa phương 2 cấp. Hoàn thiện cơ chế pháp lý về thanh tra, kiểm tra nhà nước về đo lường theo hướng quản lý dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro. Điều chỉnh điều kiện hoạt động của tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm theo hướng phù hợp với thực tiễn. Bãi bỏ thủ tục cấp giấy chứng nhận dấu định lượng nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Như vậy, các nội dung của chính sách được đề xuất sửa đổi, bổ sung tại dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường nhằm thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng, Chính phủ trong việc: “Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng” theo Chỉ thị số 38-CT/TW ngày 30/7/2024 của Ban Bí thư; “sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện đồng bộ các quy định pháp luật” theo Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị; “Cắt giảm, đơn giản hoá ngay thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh bảo đảm bãi bỏ ít nhất 30% điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết” theo Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ;

“Đẩy mạnh các hoạt động về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng hỗ trợ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, trong đó ưu tiên triển khai mạnh mẽ hạ tầng chất lượng quốc gia theo hướng tập trung, thống nhất từ trung ương đến địa phương, đồng bộ, hiện đại và gắn với công nghiệp 4.0, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và nâng cao năng suất dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo” theo Nghị quyết 154/NQ-CP năm 2025 ngày 31/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ; “Rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong các lĩnh vực chuyên ngành để đáp ứng yêu cầu điều chỉnh các mối quan hệ mới phát sinh trong tiến trình chuyển đổi số, khuyến khích đổi mới, sáng tạo” theo Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ; “đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước” theo Nghị quyết số 04/NQ-CP ngày 10/01/2022 của Chính phủ. Đồng thời, nội dung chính sách cũng không có quy định ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh của đất nước và cam kết điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Việc sửa đổi Luật Đo lường góp phần hoàn thiện đồng bộ 03 trụ cột tiêu chuẩn - đo lường - đánh giá sự phù hợp/công nhận trong Hạ tầng chất lượng quốc gia; thúc đẩy quản lý dựa trên dữ liệu, tăng năng lực cảnh báo sớm, bảo vệ người tiêu dùng và tạo thuận lợi thương mại.

Tiểu My