TCVN ISO/IEC 42001:2025 hướng tới phát triển AI an toàn, minh bạch và đáng tin cậy

TCVN ISO/IEC 42001:2025 hướng tới phát triển AI an toàn, minh bạch và đáng tin cậy. (Ảnh minh họa)

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong hoạt động của các tổ chức trên toàn thế giới. Từ tự động hóa quy trình, hỗ trợ ra quyết định, phân tích dữ liệu đến cung cấp dịch vụ thông minh, AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như sản xuất, tài chính, y tế, giáo dục và quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội, việc triển khai AI cũng đặt ra không ít thách thức liên quan đến tính minh bạch, độ tin cậy, an toàn thông tin, trách nhiệm giải trình và các tác động xã hội có thể phát sinh từ những quyết định do hệ thống AI đưa ra.

Nhằm bảo đảm việc sử dụng AI an toàn và hiệu quả, tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/IEC 42001:2025 “Công nghệ thông tin - Trí tuệ nhân tạo - Hệ thống quản lý” đã được ban hành. Tiêu chuẩn quy định các yêu cầu và đưa ra hướng dẫn để thiết lập, triển khai, duy trì và cải tiến liên tục hệ thống quản lý AI trong bối cảnh của một tổ chức.

Cụ thể, TCVN ISO/IEC 42001:2025 có mục đích hỗ trợ các tổ chức trong việc quản lý các thách thức có thể phát sinh từ việc sử dụng AI, bao gồm cả tính minh bạch trong quyết định tự động và khả năng học hỏi liên tục của các hệ thống AI. Các tổ chức được khuyến khích phát triển hệ thống quản lý AI theo cách hợp lý, phù hợp với nhu cầu và mục tiêu của mình.

Tiêu chuẩn nêu rõ, hệ thống quản lý AI phải được tích hợp với các quy trình và cấu trúc quản lý hiện có trong tổ chức. Các yêu cầu của tiêu chuẩn này bao gồm việc xác định mục tiêu, quản lý rủi ro, đảm bảo an toàn và công bằng trong hoạt động của hệ thống AI, và quản lý các bên cung cấp hoặc phát triển hệ thống AI cho tổ chức.

Một điểm đáng chú ý khác là tiêu chuẩn được xây dựng để tương thích với các tiêu chuẩn hệ thống quản lý khác. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức đang áp dụng hệ thống quản lý như quản lý chất lượng, quản lý an toàn thông tin hay quản lý quyền riêng tư có thể tích hợp quản lý AI vào hệ thống hiện có. Nhờ đó, việc quản lý AI không diễn ra tách biệt mà trở thành một phần trong chiến lược quản trị tổng thể của tổ chức.

Tiêu chuẩn có thể áp dụng rộng rãi cho mọi loại hình tổ chức, bất kể quy mô, lĩnh vực hoạt động hay tính chất. Dù là doanh nghiệp công nghệ, cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị nghiên cứu hay tổ chức cung cấp dịch vụ, nếu có phát triển hoặc sử dụng hệ thống AI đều có thể áp dụng các yêu cầu của tiêu chuẩn để xây dựng cơ chế quản lý phù hợp.

 Thanh Tùng