Chuẩn hóa môi trường điện từ trong hệ thống điện: Vai trò của TCVN 7909-2-8:2025

Chuẩn hóa hiện tượng sụt áp trong mạng điện

Theo danh mục tiêu chuẩn quốc gia do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2025, TCVN 7909-2-8:2025 thuộc bộ tiêu chuẩn về tương thích điện từ (EMC), trong đó quy định về môi trường điện từ liên quan đến hiện tượng sụt áp và gián đoạn điện áp ngắn trên hệ thống cấp điện công cộng dựa trên các kết quả đo thống kê.

Các hiện tượng sụt áp hay gián đoạn điện áp ngắn thường xảy ra trong mạng điện do nhiều nguyên nhân như sự cố trên đường dây, đóng cắt thiết bị công suất lớn, sự cố ngắn mạch hoặc biến động phụ tải. Những biến động này có thể kéo dài từ vài chu kỳ đến vài giây, đủ để gây ảnh hưởng đến hoạt động của thiết bị điện tử nhạy cảm như hệ thống điều khiển tự động, thiết bị viễn thông, dây chuyền sản xuất hay hệ thống công nghệ thông tin.

Chuẩn hóa môi trường điện từ trong hệ thống điện. (Ảnh minh họa)

Do đó, việc xây dựng tiêu chuẩn đánh giá các hiện tượng này là cần thiết để tạo cơ sở kỹ thuật cho việc thiết kế, vận hành và kiểm soát chất lượng điện năng trong hệ thống điện công cộng.

Bộ tiêu chuẩn TCVN 7909 được xây dựng trên cơ sở hài hòa với hệ thống tiêu chuẩn quốc tế về EMC, đặc biệt là các tiêu chuẩn trong bộ IEC 61000. Các tiêu chuẩn trong bộ này tập trung mô tả môi trường điện từ và các mức nhiễu có thể xuất hiện trong hệ thống cung cấp điện.

Trong đó, nhóm tiêu chuẩn phần 2 quy định các vấn đề liên quan đến môi trường điện từ của hệ thống điện công cộng. Cùng được công bố trong đợt ban hành năm 2025 còn có các tiêu chuẩn liên quan như: TCVN 7909-2-1:2025, mô tả môi trường điện từ đối với nhiễu dẫn tần số thấp trong hệ thống cấp điện công cộng; TCVN 7909-2-5:2025, mô tả và phân loại môi trường điện từ; TCVN 7909-2-12:2025, quy định mức tương thích đối với nhiễu dẫn tần số thấp và tín hiệu truyền trong hệ thống cấp điện trung áp; TCVN 7909-2-14:2025, quy định về hiện tượng quá điện áp trong mạng phân phối điện công cộng.

Việc ban hành đồng thời nhiều tiêu chuẩn trong cùng bộ tiêu chuẩn giúp tạo nên hệ thống tài liệu kỹ thuật đồng bộ, hỗ trợ việc quản lý chất lượng điện năng cũng như thiết kế các thiết bị điện, điện tử phù hợp với điều kiện thực tế của mạng điện.

Một điểm đáng chú ý của TCVN 7909-2-8:2025 là việc sử dụng kết quả đo thống kê để mô tả hiện tượng sụt áp và gián đoạn điện áp. Phương pháp tiếp cận này cho phép đánh giá môi trường điện từ dựa trên dữ liệu thực tế thu thập từ hệ thống điện, từ đó phản ánh chính xác hơn điều kiện vận hành của mạng điện công cộng.

Các dữ liệu thống kê này có thể được sử dụng để: Xây dựng mức tham chiếu cho các hiện tượng sụt áp; Đánh giá tần suất và thời gian xảy ra gián đoạn điện áp; Hỗ trợ thiết kế thiết bị điện tử có khả năng chịu đựng các biến động điện áp; Làm cơ sở cho các nghiên cứu về chất lượng điện năng và độ tin cậy của hệ thống điện.

Nhờ đó, tiêu chuẩn không chỉ phục vụ cho lĩnh vực kỹ thuật điện mà còn có ý nghĩa đối với nhiều ngành công nghiệp sử dụng thiết bị điện tử nhạy cảm.

Ý nghĩa đối với doanh nghiệp và hệ thống điện

Trong bối cảnh chuyển đổi số và tự động hóa ngày càng phổ biến, nhiều dây chuyền sản xuất phụ thuộc chặt chẽ vào nguồn điện ổn định. Những biến động nhỏ về điện áp có thể dẫn đến lỗi thiết bị, dừng sản xuất hoặc mất dữ liệu.

Việc áp dụng các tiêu chuẩn về tương thích điện từ như TCVN 7909-2-8:2025 giúp doanh nghiệp: Thiết kế hệ thống điện phù hợp với môi trường điện từ thực tế; Lựa chọn thiết bị có khả năng chịu được sụt áp và gián đoạn điện áp; Nâng cao độ tin cậy và tính liên tục của dây chuyền sản xuất; Hạn chế các rủi ro do nhiễu điện hoặc biến động điện áp gây ra.

Đối với đơn vị quản lý hệ thống điện, tiêu chuẩn cũng góp phần hỗ trợ công tác giám sát chất lượng điện năng, từ đó nâng cao hiệu quả vận hành lưới điện và đảm bảo cung cấp điện ổn định cho người sử dụng.

Việc công bố TCVN 7909-2-8:2025 nằm trong lộ trình hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia về điện - điện tử và tương thích điện từ tại Việt Nam. Các tiêu chuẩn này không chỉ giúp đồng bộ hóa với thông lệ quốc tế mà còn tạo cơ sở kỹ thuật cho quá trình thiết kế, sản xuất và thử nghiệm thiết bị điện.

Trong bối cảnh hệ thống điện ngày càng phức tạp, nhu cầu sử dụng thiết bị điện tử ngày càng tăng, việc chuẩn hóa các yếu tố môi trường điện từ, đặc biệt là hiện tượng sụt áp và gián đoạn điện áp sẽ góp phần quan trọng vào việc đảm bảo an toàn, ổn định và hiệu quả cho toàn bộ hệ thống điện.

An Nguyên