Hàng giả từ Trung Quốc đội lốt chính hãng vào Hàn Quốc: Cảnh báo rủi ro trên thương mại điện tử Việt Nam

Hàng giả len vào kênh bán hàng trực tuyến

Theo Yonhap, cơ quan chức năng Hàn Quốc vừa điều tra một vụ đưa hơn 100.000 sản phẩm giả từ Trung Quốc vào nước này, sau đó phân phối qua các nền tảng thương mại điện tử như Coupang và Naver dưới danh nghĩa hàng chính hãng.

Đối tượng A bị cáo buộc câu kết với các nhà sản xuất tại Thâm Quyến trong khoảng một năm, từ tháng 10/2024 đến tháng 11/2025. Người này thuê kho rộng khoảng 1.000 m² tại Cheongju, tỉnh Chungcheong Bắc, để tiếp nhận và lưu giữ hàng giả từ Trung Quốc, sau đó đóng gói, giao tới người mua khi phát sinh đơn hàng.

Cơ quan chức năng xác định tổng cộng 100.984 sản phẩm giả đã được đưa vào Hàn Quốc, trị giá khoảng 5,8 tỷ won. Trong số này, 82.860 sản phẩm đã được đưa ra thị trường, còn 18.124 sản phẩm bị thu giữ. Riêng tại kho hàng, lực lượng chức năng phát hiện thêm 87 loại sản phẩm giả trị giá khoảng 1,3 tỷ won.

Hơn 100.000 sản phẩm giả từ Trung Quốc đưa vào nước Hàn Quốc gây xôn xao dư luận. Ảnh: Yonhap News

Danh mục hàng hóa bị làm giả khá rộng, gồm mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, kem đánh răng, lõi lọc máy lọc nước, giày và túi golf. Nhiều sản phẩm mang tên các thương hiệu nổi tiếng. Qua kiểm tra, hàng giả có sự khác biệt so với sản phẩm chính hãng về chất liệu, nội dung in trên bao bì, hình dạng, kích thước hộp, dạng sản phẩm và màu sắc.

Đáng chú ý, một số mỹ phẩm và thực phẩm chức năng bị thu giữ đã được kiểm nghiệm. Các thành phần chức năng hoặc chất chỉ thị cần có, như thành phần làm trắng hoặc lợi khuẩn, không được phát hiện trong mẫu kiểm tra. Cơ quan chức năng Hàn Quốc cho rằng các sản phẩm này không trải qua quy trình kiểm soát chất lượng nên không thể bảo đảm hiệu quả và độ an toàn như người tiêu dùng kỳ vọng.

Vụ việc cũng cho thấy hàng giả có thể được hợp thức hóa thông qua việc thay đổi thông tin trên sản phẩm. Đối tượng A bị xác định đã xóa thông tin xuất xứ Trung Quốc trên lõi lọc máy lọc nước Brita giả và thay bằng thông tin xuất xứ Đức.

Việt Nam cũng đối mặt với hàng giả trên môi trường số

Tại Việt Nam, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và các vi phạm trong thương mại điện tử tiếp tục là những vấn đề được lực lượng quản lý thị trường tập trung kiểm tra trong năm 2026. Trong bối cảnh sức mua và hoạt động bán hàng trực tuyến tăng, việc kiểm soát nguồn gốc, tính xác thực của hàng hóa ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn.

Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, trong quý I/2026, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra 10.286 vụ, phát hiện và xử lý 9.270 vụ vi phạm với 10.800 hành vi vi phạm. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính đạt hơn 193 tỷ đồng; trị giá hàng hóa vi phạm gần 126 tỷ đồng, trong đó hàng hóa tịch thu trị giá 48,47 tỷ đồng và hàng hóa tiêu hủy trị giá 77,505 tỷ đồng.

Các vi phạm được phát hiện gồm kinh doanh hàng nhập lậu, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, vi phạm trong hoạt động thương mại điện tử và kinh doanh trên môi trường mạng. Một số đối tượng lợi dụng dịch vụ chuyển phát nhanh và các nền tảng thương mại điện tử để tiêu thụ hàng hóa vi phạm, gây thêm khó khăn cho công tác kiểm tra, kiểm soát.

Trong đợt cao điểm từ ngày 7/5 đến 30/5/2026, lực lượng Quản lý thị trường cả nước kiểm tra 4.701 vụ việc, xử lý 3.730 vụ vi phạm và chuyển cơ quan điều tra 37 vụ có dấu hiệu tội phạm. Riêng lĩnh vực sở hữu trí tuệ có 1.520 vụ vi phạm bị xử lý, tăng 370,6% so với cùng kỳ năm trước. Tổng số tiền xử phạt hành chính đạt 41,4 tỷ đồng, trị giá tang vật vi phạm hơn 22,2 tỷ đồng.

Đến sơ kết 6 tháng đầu năm, Bộ Công Thương cho biết đã triển khai nhiều giải pháp chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, trong đó tập trung vào thương mại điện tử và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Lực lượng chức năng xử lý gần 20.000 vụ vi phạm trong 6 tháng đầu năm; đồng thời phối hợp với các sàn thương mại điện tử gỡ bỏ hơn 9.000 sản phẩm vi phạm.

Riêng trong kỳ từ ngày 16/7 đến 15/8/2026, các đơn vị thuộc Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương kiểm tra 4.469 vụ, phát hiện và xử lý 3.529 vụ vi phạm, thu nộp ngân sách hơn 39,9 tỷ đồng.

Những số liệu trên cho thấy kiểm soát hàng hóa trên môi trường trực tuyến không chỉ liên quan đến việc phát hiện sản phẩm vi phạm mà còn đặt ra yêu cầu xác định người bán, nguồn hàng và quá trình lưu thông của sản phẩm.

Trên môi trường số, một gian hàng có thể thay đổi tên, chuyển sang nền tảng khác hoặc sử dụng tài khoản mới. Hàng hóa cũng có thể được tập kết, lưu giữ và vận chuyển qua nhiều địa điểm trước khi đến tay người mua. Đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng xuyên biên giới hoặc các nhóm kín, việc xác định người bán và nguồn hàng càng phức tạp.

Theo bà Phạm Thị Xuân, Viện trưởng Viện Phát triển bền vững và Kinh tế số, quản lý thị trường trong giai đoạn mới cần đồng thời theo dõi dòng hàng, dòng tiền và dòng dữ liệu thay vì chỉ dựa vào kiểm tra trực tiếp.

Thực tế, cùng một sản phẩm có thể xuất hiện trên nhiều tài khoản, được quảng bá qua livestream, chuyển qua nhiều kho và giao đến người mua bằng những phương thức khác nhau. Theo ông Nguyễn Đăng Sinh, Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam, các dữ liệu của một giao dịch trực tuyến như đường link, hình ảnh sản phẩm, nội dung livestream, thông tin người bán, mức giá, dữ liệu đơn hàng và chứng từ thanh toán có thể trở thành đầu mối phục vụ xác minh.

Tăng trách nhiệm của người bán, nền tảng và các chủ thể tham gia

Cùng với kiểm tra, xử lý vi phạm, các quy định mới về thương mại điện tử cũng đặt ra trách nhiệm cụ thể hơn đối với các chủ thể tham gia giao dịch. Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định trách nhiệm của người bán trên nền tảng thương mại điện tử trung gian và mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử. Theo Điều 21, người bán phải cung cấp thông tin phục vụ xác thực danh tính; tùy loại hình nền tảng, phải cung cấp thông tin về tên, địa điểm kinh doanh hoặc nơi cư trú và thông tin liên quan đến hàng hóa, dịch vụ.

Đối với nền tảng thương mại điện tử trung gian, Luật quy định trách nhiệm xác thực điện tử danh tính trước khi cho phép bán hàng. Nền tảng phải công khai một số thông tin do người bán cung cấp, đồng thời kiểm duyệt thông tin về hàng hóa, dịch vụ trước khi cho phép hiển thị nhằm phòng chống việc mua bán hàng trái phép, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng nhập lậu và hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Theo ông Nguyễn Đăng Sinh, hàng hóa cung ứng ra thị trường phải tuân thủ các quy định về tem, nhãn. Việc ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc cũng cần được đẩy mạnh để tăng khả năng kiểm tra, xác minh. Doanh nghiệp sử dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin được cung cấp trên hệ thống theo quy định.

Bên cạnh người bán và nền tảng, các chủ thể tham gia quảng bá, livestream, tiếp thị và phân phối hàng hóa cũng nằm trong chuỗi giao dịch. Theo bà Phạm Thị Xuân, cần làm rõ trách nhiệm của từng chủ thể khi tham gia các hoạt động có tính chất thương mại, từ tiếp thị, quảng cáo, livestream, chốt đơn đến phân phối hàng hóa.

Ở phía doanh nghiệp, việc bảo vệ thương hiệu cũng gắn với khả năng nhận diện và truy xuất sản phẩm trên môi trường số. Một số giải pháp như mã QR biến đổi, công nghệ blockchain, tem chống giả và hệ thống truy xuất nguồn gốc được sử dụng để hỗ trợ người tiêu dùng kiểm tra sản phẩm, đồng thời phục vụ việc phát hiện dấu hiệu bất thường trong quá trình lưu thông.

Truy xuất nguồn gốc hỗ trợ minh bạch thông tin hàng hóa

Cùng với yêu cầu xác thực người bán và kiểm soát thông tin sản phẩm trên môi trường số, truy xuất nguồn gốc được xem là công cụ hỗ trợ minh bạch thông tin và xác minh hàng hóa trong chuỗi cung ứng. 

Đề cập vai trò của truy xuất nguồn gốc, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh, từ chỗ còn là khái niệm tương đối mới, đến nay Việt Nam đã xây dựng được nền tảng chính sách, mô hình triển khai và hệ thống kết nối tương đối đồng bộ, góp phần minh bạch thông tin sản phẩm, bảo vệ người tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, nhiều thị trường xuất khẩu lớn đang yêu cầu ngày càng cao về thông tin sản phẩm, môi trường và tính bền vững. Trong bối cảnh đó, truy xuất nguồn gốc cần được phát triển cùng với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, từng bước trở thành một cấu phần quan trọng trong quản lý chất lượng và hệ sinh thái sản xuất, kinh doanh hiện đại.

Để hoạt động truy xuất nguồn gốc được triển khai hiệu quả hơn, Thứ trưởng cho rằng cần xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia theo hướng chuẩn hóa dữ liệu, liên thông đa ngành và kết nối quốc tế. Việc triển khai cũng cần chuyển từ kết nối về mặt kỹ thuật sang liên thông dữ liệu ở quy mô quốc gia. Cùng với đó, truy xuất nguồn gốc cần được áp dụng rộng hơn đối với các ngành hàng chủ lực, từ nông nghiệp, công nghiệp, dược phẩm đến hàng tiêu dùng, trên cơ sở chuẩn quốc gia thống nhất.

Định hướng này cho thấy truy xuất nguồn gốc không chỉ phục vụ việc cung cấp thông tin cho người tiêu dùng mà còn liên quan đến khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các chủ thể trong chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh hàng hóa ngày càng được đưa lên các kênh bán hàng trực tuyến, việc chuẩn hóa và liên thông dữ liệu có thể tạo thêm cơ sở để kiểm tra, đối chiếu thông tin sản phẩm và hỗ trợ xác minh nguồn gốc khi phát sinh dấu hiệu bất thường.

An Dương