Hướng đi mới thúc đẩy ngành sản xuất ô tô vươn ra thị trường quốc tế

Khi thị trường ngày càng mở cửa, các doanh nghiệp ô tô trong nước không chỉ cạnh tranh ở thị trường nội địa còn phải đối mặt trực tiếp với áp lực từ các tập đoàn đa quốc gia có kinh nghiệm sản xuất lâu năm, tiềm lực tài chính mạnh và hệ thống quản trị tiên tiến. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết buộc doanh nghiệp Việt Nam phải nâng cao năng suất ngay từ nội tại, thay vì chỉ trông chờ vào lợi thế thị trường hay các chính sách hỗ trợ.

Thực tế cho thấy, năng suất lao động trong ngành ô tô không đơn thuần được đo bằng số xe sản xuất trên mỗi lao động, mà phản ánh mức độ tinh gọn của quy trình, khả năng kiểm soát sai lỗi và hiệu quả phối hợp giữa các bộ phận trong toàn bộ dây chuyền. Chính vì vậy, để tối ưu hóa mọi nguồn lực, nhiều doanh nghiệp sản xuất ô tô đã lựa chọn Lean như một công cụ quan trọng, mở ra hướng tiếp cận mới trong tổ chức và vận hành sản xuất. 

Lean được xem là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp kiểm soát lãng phí

Lợi ích rõ nét mà Lean mang lại cho ngành sản xuất ô tô là khả năng nâng cao năng suất lao động một cách bền vững. Thông qua việc cắt giảm các hoạt động không tạo ra giá trị, Lean giúp rút ngắn chu kỳ sản xuất, giảm thời gian chờ đợi giữa các công đoạn và gia tăng số lượng sản phẩm hoàn thiện trong cùng một khoảng thời gian. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngành ô tô hiện nay phải liên tục tung ra các mẫu xe mới với thời gian ngắn hơn, mức độ tùy biến cao hơn, trong khi vẫn phải duy trì chất lượng ở tiêu chuẩn khắt khe. Bên cạnh đó, việc giảm hao phí nguyên vật liệu, tối ưu tồn kho và kiểm soát chi phí vận hành cũng giúp doanh nghiệp cải thiện biên lợi nhuận trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.

Tại VinFast, việc linh hoạt điều chỉnh kế hoạch sản xuất, kiểm soát tồn kho ở mức hợp lý và phối hợp chặt chẽ với hệ sinh thái nhà cung ứng đã góp phần rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt của ngành xe điện. Tinh thần cải tiến liên tục được lan tỏa trong đội ngũ kỹ sư và công nhân thông qua đào tạo, chuẩn hóa thao tác và khuyến khích sáng kiến tại hiện trường sản xuất, từ đó tạo nền tảng nâng cao năng suất lao động một cách bền vững.

Song song với đó, VinFast từng bước định hình mô hình nhà máy theo hướng tinh gọn, đồng bộ và tự động hóa cao, lấy tối ưu dòng chảy sản xuất làm trung tâm. Các công đoạn từ dập, hàn, sơn đến lắp ráp được tổ chức liên hoàn, hạn chế tối đa thời gian chờ đợi và di chuyển không cần thiết. Đồng thời, việc tăng cường kiểm soát chất lượng ngay tại từng công đoạn, thay vì chỉ tập trung ở khâu cuối, giúp giảm thiểu lỗi phát sinh và chi phí sửa chữa, góp phần nâng cao hiệu quả chung của dây chuyền.

Không chỉ ở VinFast, Lean còn hỗ trợ nhiều doanh nghiệp ô tô kiểm soát tốt nguồn cung và dòng vật tư, yếu tố then chốt trong nâng cao năng suất. Thực tiễn tại THACO cho thấy, khi doanh nghiệp chủ động phát triển hệ thống sản xuất linh kiện và công nghiệp hỗ trợ, tình trạng gián đoạn do thiếu vật tư được giảm đáng kể. Nguyên vật liệu được cung ứng sát với nhu cầu thực tế của từng công đoạn giúp dây chuyền vận hành ổn định, hạn chế tồn kho không cần thiết và giảm chi phí lưu kho. Khi các “nút thắt” trong chuỗi cung ứng được tháo gỡ, năng suất lao động ở khâu lắp ráp cũng được cải thiện rõ rệt.

Bên cạnh quản trị dòng vật tư, kiểm soát chất lượng ngay trong quá trình sản xuất cũng đang trở thành yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp ô tô nâng cao năng suất một cách bền vững. Đối với ngành công nghiệp nặng, chi phí sửa lỗi sau khi hoàn thiện sản phẩm là rất lớn, không chỉ về vật tư mà còn về thời gian và nhân lực. Do đó, nhiều doanh nghiệp như TC Motor đã chú trọng phát hiện và xử lý sai lỗi ngay tại từng công đoạn. Khi lỗi được khắc phục sớm, khối lượng công việc sửa chữa giảm, dây chuyền không bị gián đoạn và năng suất lao động được cải thiện một cách gián tiếp nhưng hiệu quả.

Tuy nhiên, để việc áp dụng Lean thực sự phát huy hiệu quả, quá trình triển khai đòi hỏi sự cam kết mạnh mẽ từ lãnh đạo, sự tham gia tích cực của toàn bộ lực lượng lao động và một chiến lược dài hạn phù hợp với bối cảnh sản xuất hiện đại. Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Hoàng Minh Dũng – Phó Giám đốc Quản lý sản xuất và kỹ thuật, Công ty Nidec Instruments Hà Nội cho rằng, năng suất bền vững phải bắt nguồn từ tư duy quản trị của lãnh đạo. Theo ông, năng suất không đến từ mệnh lệnh hay áp lực, mà từ động lực nội tại và khát vọng cải tiến của mỗi cá nhân trong tổ chức.

Ông Dũng nhấn mạnh, xây dựng văn hóa cải tiến liên tục là yếu tố then chốt. Doanh nghiệp cần khuyến khích sáng kiến từ cơ sở, lấy hiện trường, hiện vật và hiện thực làm căn cứ phân tích và xử lý vấn đề. Với lực lượng lao động lớn, chỉ cần mỗi cá nhân đóng góp vài ý tưởng cải tiến mỗi năm cũng có thể tạo ra giá trị rất lớn cho năng suất và hiệu quả sản xuất.

Có thể khẳng định, Lean không chỉ là một tập hợp công cụ kỹ thuật mà đã trở thành triết lý quản trị quan trọng giúp ngành sản xuất ô tô nâng cao năng suất lao động, cải thiện chất lượng sản phẩm và gia tăng năng lực cạnh tranh. Khi được áp dụng đúng đắn và nhất quán, Lean sẽ là “ngọn đèn” dẫn lối để các doanh nghiệp ô tô Việt Nam từng bước vươn lên trong chuỗi giá trị sản xuất toàn cầu, tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển bền vững và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

Bảo Linh