Trang chủ

Trang chủ

Công ty xi đánh giầy cũng được cấp phép khai khoáng?!

author 07:08 24/07/2013

"Tình trạng chảy máu khoáng sản, khai thác nhốn nháo, buôn lậu hoành hành, cấp phép tràn lan... là thực tế tồn tại khá lâu trong ngành khai khoáng ở Việt Nam", ông Đoàn Văn Kiển, Hội KH&CN Mỏ Việt Nam chia sẻ với phóng viên.

Kém thế là bình thường

Tại Hội nghị toàn cầu về "Sáng kiến minh bạch hoá ngành công nghiệp khai khoáng" lần thứ  6, Báo cáo đánh giá Chỉ số quản trị tài nguyên cho thấy, Việt Nam có chỉ số thấp nhất trong nhóm các quốc gia yếu kém về năng lực quản trị: Đứng thứ 43 - vị trí cuối cùng trong nhóm các quốc gia yếu kém. Ông thấy điều này có bất thường không?

Tôi thấy nó đúng với thực tế, rất bình thường và đáng tin cậy. Việt Nam mà không đổi mới, không minh bạch hoá nhanh thì sẽ còn ngày càng tồi tệ hơn thế.

Điều gì dẫn đến hệ quả này ạ?

Ai cũng nhìn thấy nó là lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm, lợi ích cá nhân... Lợi ích đó chi phối tất cả, nó làm cho việc quản lý không minh bạch. Mà để thực hiện được lợi ích này thì người ta lợi dụng lỗ hổng từ các chính sách, pháp luật, quản lý...

Cụ thể của cái "lỗ hổng" ấy là gì?


Ví dụ như trước kia địa phương có quyền cấp phép khai thác khoáng sản các điểm không nằm trong quy hoạch quốc gia. Thế là địa phương cấp cho rất nhiều doanh nghiệp. Cấp một cách manh mún, không có quy hoạch và không yêu cầu các điều kiện đặc thù. Ví dụ như Cao Bằng có Mangan với rất nhiều mỏ nhỏ lẻ và cấp cho nhiều người. Trong khi đáng lẽ họ chỉ cấp cho 1 - 2 đầu mối để tập hợp nguyên liệu thô, làm ra một nhà máy hiện đại.

Điều này dẫn đến tình trạng khai thác bừa bãi?


Mỗi một lần cấp lại có một chút lợi ích. Thế là người ta ra sức xin, ra sức cấp. Có một chút quan hệ là xin được giấy phép. Rồi có khi xin được rồi thì bán luôn giấy phép, bán luôn công ty. Trong khi đáng lẽ ra phải chọn được người có khả năng, có hiểu biết về khoảng sản, có vốn đầu tư để khai thác, minh bạch đấu thầu chọn ra người có khả năng. Đằng này không thông tin nào được minh bạch hoá cả. Xin giấy phép dựa vào quan hệ. Thành ra, cả xin và cấp giấy phép khai thác khoáng sản, đều dễ như cho.

Thế nhưng đứng cuối bảng trong danh mục yếu kém nhất thì tôi vẫn thấy có gì đó gợn gợn?

Mỗi một mỏ nhỏ là một ông sở hữu. Ông nào cũng có một chút phần. Cấp phép một cách manh mún như thế, nó dẫn đến hệ quả là khai thác bừa bãi. Rồi bài toán đặt ra là tập hợp thế nào để chế biến sâu, trong khi không được xuất khẩu thô? Thế là mua đi bán lại, đẩy giá lên cao. Đó là việc nhỏ nhưng lại không làm được. Họ đánh giá chuyện không minh bạch đó là đúng, không có gì phải băn khoăn cả.
 

Ông Đoàn Văn Kiển, Hội KH&CN Mỏ Việt Nam nói về việc Việt Nam đứng bét bảng thế giới về năng lực quản lý khoáng sản.


Cấp phép khai khoáng dễ như cho

Những bất cập ông vừa nêu rõ ràng là sự bất hợp lý về chính sách?

Đúng là thế. Quản lý thì lỏng lẻo. Càng nhiều người xin cấp phép thì càng tốt. Trong khi lẽ ra chỉ cấp cho người có năng lực thì ai xin cũng cấp. Ta từng cấp phép khai thác khoáng sản cho những công ty không có bất cứ một kỹ sư mỏ nào, thậm chí là công ty làm xi đánh giày cũng được cấp phép khai thác khoáng sản.

Vì sao không có năng lực khai thác mà họ vẫn xin cấp phép?

Vì đó là cơ hội để họ làm giàu. Họ có mối quan hệ với ông nào đó thì xin được. Có thể một cái giấy phép được bán đi bán lại đến mấy lần. Từ giấy phép nó ra tiền thôi. Mỗi lần mua thì giá trị nó lại đội lên. Là bởi người ta nhìn thấy cái mỏ ấy có thể kiếm ăn được, làm ăn được.

Máu tài nguyên khoáng sản chảy ra cũng từ đó?

Đúng thế, ta nhìn thấy máu chảy mà không làm được gì. Nó là sai lầm của chính sách. Còn với doanh nghiệp, làm sao họ lộng hành được khi có sự quản lý chặt chẽ. Nếu người quản lý vì đất nước thì sẽ khác.

Vậy là khâu quản lý không ổn do ít người vì cái chung?


Quản lý mà đặt quyền lợi cá nhân của mình vào đó thì tự nhiên mọi thứ nó sẽ khác. Quyền lợi nhóm, quyền lợi bộ phận sẽ làm lệch chính sách... Người ta khai thác trái phép một cách công khai đầy ra đấy, ai làm gì được. Đá, cát, vàng, kim loại... khai thác tràn lan đấy, ai làm gì được. Chính là do buông lỏng quản lý, không minh bạch trong chính sách chứ ở đâu ra.

Rõ ràng là chúng ta hoàn toàn có thể quản lý được?

Được quá đi chứ. Có điều người ta có muốn làm hay không thôi. Phải có một người chỉ huy kiên quyết, minh bạch, có sự phân công, phân cấp trong từng khâu. Chứ khai thác chế biến thì Bộ Công Thương, cấp phép thì là Bộ TN&MT thành ra là nó bất cập. Nên có một đầu mối quản lý một cách rõ ràng quy trách nhiệm cụ thể, quản lý giám sát chặt chẽ thì sẽ giảm thiểu được tiêu cực.

Loại ngay tư duy "rừng vàng biển bạc"

Tôi biết có người bao thầu từng đoạn của sông Hồng để khai thác cát. Họ chỉ cần "làm luật" là được sở hữu toàn bộ chứ không phải đóng đồng thuế nào cho nhà nước, thực trạng đó có nhiều không?

Nhiều chứ, chỗ nào chẳng thế. Nhìn thấy trên thực tế sẽ thấy nó dính đến quyền lực. Không thể có chuyện người quản lý không biết được. Cứ nói là phải quy trách nhiệm rõ ràng, nhưng đấy, ai sẽ là người chịu trách nhiệm? Thỉnh thoảng nói ầm ầm lên tí rồi lại thôi.

Thực trạng này diễn ra lâu chưa?

Cũng lâu rồi. Nó đều là bài toán quản lý thôi.

Có người bảo Việt Nam có tiềm năng khoáng sản to lớn, đa dạng, "rừng vàng biển bạc", nên có thất thoát một chút cũng không sao?


Đừng có nói rừng vàng biển bạc, đào lên mà ăn. Có phải là cá đấy hớt lên ăn, than đấy đào lên mà bán được đâu. Nên bỏ ngay cái tư duy rừng vàng biển bạc. Không có cái gì sẵn đấy, cứ thế lấy mà ăn cả.

Mấy chục năm trong nghề, ông thấy tình trạng khai thác bừa bãi này đang đi theo chiều hướng nào?

Mấy năm vừa rồi nhà nước có quản lý chặt chẽ hơn, việc khai thác bừa bãi cũng giảm bớt. Luật Khoáng sản thay đổi cũng hạn chế một phần nào, có tiến bộ hơn. Kiểm soát tốt hơn. Nói chung là cũng cải thiện được phần nào rồi.

Vậy giải pháp cốt lõi nhất cho vấn đề này là gì?

Dù gì cũng phải xây dựng được một đội ngũ quản lý giỏi nghề nhưng có trách nhiệm với đất nước, với nhân dân. Có đạo đức quản lý, đạo đức nghề nghiệp. Thế thì mới giải quyết được gốc rễ vấn đề.

Xin cảm ơn ông!
 

- Như việc làm luật bây giờ cũng có những bất cập. Luật lĩnh vực nào thì bộ ngành đó làm. Thế thì đương nhiên luật sẽ phục vụ cho quyền lợi bộ phận đó. Tôi nghĩ Quốc hội phải có những chuyên gia độc lập để làm luật. Những người đó không bị chi phối bởi các lợi ích, thì luật đó mới khách quan. Như thế thì luật đó mới phù hợp với thực tiễn, dễ thực thi.

- báo cáo dựa trên 4 tiêu chí gồm: Hệ thống pháp luật, Mức độ minh bạch thông tin, Năng lực kiểm tra, giám sát và Môi trường tổng thể. Theo kết quả nghiên cứu độc lập của TS Jerymy Weate (Công ty Tư vấn quốc tế Adam Smith Việt Nam), Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên dầu khí, khoáng sản khá đa dạng và phong phú với hơn 60 loại khoáng sản tại hơn 5.000 mỏ, điểm quặng. Ngành khai khoáng đóng góp khoảng 10 - 11% GDP trong giai đoạn từ năm 2000 đến nay.

Theo Kiến Thức

 

Thích và chia sẻ bài viết:

bình luận (0)

Bình luận

tin liên quan

video hot

Về đầu trang