Tạo cơ chế mở, kiểm soát chất lượng đầu ra các nghiên cứu khoa học

author 11:10 12/04/2018

(VietQ.vn) - Đó là những nội dung cơ bản được đưa ra thảo luận trong buổi đối thoại giữa Bộ trưởng Bộ KH&CN Chu Ngọc Anh với các nhà khoa học.

Sự kiện: Hoạt động Khoa học & Công nghệ

Nhà khoa học đang phải “vật lộn” với các thủ tục, quy trình

Theo báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), mặc dù đầu tư ngân sách Nhà nước cho lĩnh vực này đã được ưu tiên nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu phát triển, đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Việc đầu tư cho các tổ chức KH&CN còn dàn trải, chưa thực sự chú trọng đầu tư có trọng tâm, trọng điểm vào một số ngành, lĩnh vực lợi thế của Việt Nam để hình thành một số tổ chức KH&CN mạnh đạt trình độ khu vực và quốc tế.

Thời gian qua, Bộ KH&CN đã thực hiện sửa đổi, ban hành nhiều thông tư hướng dẫn nhằm mục tiêu “sử dụng hiệu quả nguồn lực còn hạn chế như hiện nay, tạo điều kiện cho các nhà khoa học đỡ vất vả”. Tuy nhiên, cơ chế tài chính và các quy trình, thủ tục thực hiện hồ sơ nghiên cứu là nhóm vấn đề được các nhà khoa học kiến nghị nhiều nhất với không ít bức xúc.

Trước thực trạng này, phát biểu tại cuộc đối thoại của Bộ trưởng Bộ KH&CN Chu Ngọc Anh với các nhà khoa học, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đề nghị các nhà khoa học, nhất là những người trực tiếp triển khai các đề tài, chương trình, dự án, thẳng thắn trao đổi về các vướng mắc trong quá trình thực hiện, hướng giải quyết bằng cách sửa thông tư, nghị định hay luật, rất cụ thể.

Hai thông tư liên quan đến thực hiện các nhiệm vụ khoa học được “điểm danh” nhiều nhất trong cuộc đối thoại là Thông tư liên tịch 55/2015/TTLT-BTC-BKHCN về định mức xây dựng phân bổ dự toán và quyết toán kinh phí đối với nhiệm vụ khoa học và công nghệ có sử dụng ngân sách nhà nước; Thông tư liên tịch số 27/2015/TTLT-BTC-BKHCN quy định về khoán chi thực hiện nhiệm vụ khoa học-công nghệ sử dụng ngân sách Nhà nước.

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam khẳng định phải tìm mọi cách tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho các nhà khoa học . Ảnh: VGP 

Nhiều nhà khoa học bày tỏ đồng tình với nhận định của GS.TS Nguyễn Quang Thuấn, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng Thông tư 55 có ý tưởng, cách tiếp cận rất tốt nhưng triển khai trong thực tế rất khó vì các cơ quan quản lý áp dụng cứng nhắc, máy móc.

“Ngay Viện chúng tôi vừa qua đã phải nhận lại 1 đề tài sau 2 năm giao cho một nhà khoa học nhưng không triển khai được vì vướng Thông tư 55”, GS.TS Nguyễn Quang Thuấn cho biết.

Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, GS.TS Nguyễn Đình Công cho biết thêm các nhà khoa học vẫn đang phải "vật lộn" với các quy trình, thủ tục thực hiện hồ sơ dẫn đến nguy cơ hành chính hoá nghiên cứu khoa học. Nhiều quy định chưa rõ ràng, thậm chí có những cách hiểu khác nhau trên cùng một văn bản.         

Ông Bùi Minh Trí, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh thành và một số nhà khoa học bày tỏ bức xúc khi một số định mức kỹ thuật, ngày công lao động không được điều chỉnh từ nhiều năm nay. Đơn cử như ngày công lao động địa phương được thuê để thực hiện một dự án khảo cổ là 300.000 đồng/người/ngày nhưng định mức quy định chỉ là 100.000 đồng/ngày từ 10 năm nay; chi phí công lao động của nhà khoa học cũng trong tình trạng tương tự.

PGS.TS Trần Đình Thiên nhận xét: “Việc áp dụng định mức kinh tế kỹ thuật cứng nhắc là ứng xử với các nhà khoa học như những viên chức nhà nước suốt ngày ký hoá đơn, lập dự toán”.

Kiểm soát chất lượng đầu ra của nghiên cứu khoa học

Theo đề nghị của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, Bộ trưởng Chu Ngọc Anh đã trao đổi trực tiếp về từng vấn đề được các nhà khoa học nêu lên. Bộ trưởng khẳng định thời gian qua Bộ đã thực hiện đơn giản hoá, cắt giảm nhiều thủ tục trong quá trình phê duyệt đề tài nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, nhiều vướng mắc về cơ chế tài chính cần tiếp tục được giải quyết trong thời gian tới.

Cụ thể Bộ sẽ đẩy mạnh thực hiện tự chủ trong tổ chức KHCN để áp dụng thông thoáng việc tính chi phí nghiên cứu chủ yếu theo tiền công và chức danh nghiên cứu; sửa các yêu cầu, quy trình nghiệm thu đề tài, thủ tục thanh quyết toán bảo đảm phù hợp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và đúng quy định của các luật liên quan; hướng dẫn áp dụng thống nhất…

Không chỉ vất vả với các thủ tục hồ sơ nghiên cứu, nhiều nhà khoa học phản ánh quy trình xét duyệt đề tài nghiên cứu quá dài và phức tạp nên có đề tài nghiên cứu khi được cấp kinh phí thực hiện thì nội dung nghiên cứu đã được một nhóm nghiên cứu nước ngoài công bố trước.

Kế hoạch triển khai nhiệm vụ nghiên cứu khoa học hằng năm rất cứng, khó thay đổi, bổ sung những đề tài đột xuất, phát sinh cấp thiết và thiếu kinh phí dự phòng để triển khai thực hiện.

Cần kiểm soát chất lượng đầu ra của các nghiên cứu khoa học. Ảnh: Thanh Niên 

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến tại cuộc đối thoại nêu sự cấp thiết của việc tăng cường kiểm soát chất lượng đầu ra là kết quả của các nghiên cứu khoa học. Như nhận định của GS.TS Trần Đình Thiên và GS.TS Đỗ Tiến Sâm là “chúng ta đang mới chỉ siết đầu vào nhưng khâu nghiệm thu kết quả lại chưa làm chặt. Nhiều hội đồng đánh giá còn xuê xoa. Vì vậy, đăng ký, thực hiện, nghiệm thu đề tài đúng quy trình nhưng chất lượng thấp, người sử dụng không hài lòng. Để khắc phục tình trạng này rất cần tăng cường công khai, minh bạch mọi bước trong quá trình triển khai nhiệm vụ khoa học”.

Bộ trưởng Chu Ngọc Anh bày tỏ sự đồng tình với các ý kiến này và cho biết nhiều công việc đang tiếp tục được triển khai, hướng tới công khai, minh bạch toàn bộ các bước nghiên cứu khoa học, xây dựng thành phần hội đồng nghiệm thu đề tài theo chuẩn quốc tế.

Trong thời gian tới, Bộ KH&CN sẽ tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý về đăng ký, lưu giữ kết quả thực hiện nhiệm vụ KH&CN các cấp trên toàn quốc. Quy định bắt buộc sử dụng kết quả tra cứu thông tin về nhiệm vụ KH&CN trong quá trình xét duyệt, tuyển chọn nhiệm vụ và cả khi nghiệm thu (mở rộng tra cứu với các công bố khoa học trong nước và quốc tế). Hoàn thiện hệ thống tổ chức, các cơ sở dữ liệu quốc gia hỗ trợ thực hiện chức năng thông tin KH&CN trên toàn quốc, công bố công khai trực tuyến.

Ngoài ra một số nhà khoa học mong muốn rút ngắn thời gian đăng ký sở hữu trí tuệ, có cơ chế xử lý tài sản hình thành trong quá trình triển khai dự án dành cho nhà khoa học, đơn vị nghiên cứu; đãi ngộ các nhà khoa học và thu hút, đào tạo lực lượng kế cận…

Phong Lâm

Phối hợp quản lý nghiên cứu khoa học trong vùng biển Việt Nam(VietQ.vn) - Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng vừa ký quyết định ban hành Quy chế phối hợp cấp phép, kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài tiến hành nghiên cứu khoa học trong vùng biển Việt Nam.
Thích và chia sẻ bài viết:

bình luận (0)

Bình luận

tin liên quan

video hot

Về đầu trang